اگر ما خطر آتش را جدی نگیریم و یا آگاه به خطرات آن نباشیم ھر لحظه ممکن است حریقی رخ دھد و ھر آنچه را در پیرامون خود دارد بسوزاند . خطرات حریق ھمواره متناسب با پیشرفت تکنولوژی صورت می پذیرد، لذا پیوسته بر تعداد و شدت حریق ھا و انفجارات و در نتیجه بر مقدار خسارات و تعداد تلفات و جراحات بمراتب افزوده می شود و دانش بشر با وجود قرن ھا تلاش پیگیر راه حل قاطعی برای خنثی کردن حریق و انفجار نیافته است اما بررسی آمارھای دقیق حریق توسط کشورھای مترقی ثابت نموده که بیش۷۵ تا ۸۰ درصد حریق ھا قابل پیش بینی و پیشگیری می باشد و در صورت استفاده صحیح از سیستم اعلام و اطفا حریق آتش نشانی و آموزش و تمرین کافی و مداوم می توان خسارات و تلفات حریق ھای غیر قابل پیش بینی را نیز به حداقل ممکن کاھش داد .
پیش بینی و پیشگیری خطرات حریق ، ایجاب اطلاعات پر دامنه و عمیق علمی و فنی می نماید که از یک قرن پیش ضرورت آن کاملاً احساس و به ایجاد رشته مھندسی حفاظت از حریق منجر گردید که ھمواره وسعت معلومات و اھمیت آن سریع صعودی داشته ، زیرا ناچار بایستی با تکنولوژی روز ھمگام شد و با تھیه و تدوین انواع آئین نامه ھا و استانداردھای معتبر و رعایت و اجرای آنھا تا جایی که ممکن است از بروز حریق ھای احتمالی کاسته شود. حریق ممکن است به ھر نوع ساختمان ، تأسیسات ،کارخانه صنعتی و یا زمین بایر حمله ور شود. ھیچ خانه ، مدرسه ، اداره ، کارخانه، آزمایشگاه ،بیمارستان ، انبار ، جنگل ، مزرعه ،کشتی ، ھواپیما ، قطار، راه آھن ، خودرو و از این قبیل نیست که از خطر آتش سوزی مصون باشد.
پس آتش سوزی جنبه عمومی داشته در ھر جا و مکانی و برای ھرکس امکان اتفاق دارد و اغلب متضمن خسارات سنگین مالی و تلفات و جراحات جانی است . باید در نظر داشت که حفاظت از حریق به ھیچ وجه در انحصار سازمان ھای آتش نشانی و یا واحدھای آتش نشانی نمی باشد . آتش نشانان با وسایل کافی و آموزش و تمرین صحیح و مداوم تنھا کمک کار خواھند بود وحفاظت اصلی با خود اشخاص و صاحبان صنایع و حرف و مدیران سازمان ھا و دستگاه ھای مختلف دولتی و ملی است.
ایمنی از حریق در ساختمان ها به کمک تحقیق ، طراحی و مدیریت میسر می گردد ، دامنه مطالعاتی آن بسیار وسیع و
شامل علوم مختلف و رشته ھای گوناگون است.
برای دستیابی به ایمنی از حریق از سه راه میتوان اقدام کرد:
۱-شناخت علل به وجود آمدن حریق و کوشش برای جلوگیری از بروز آن
۲-شناسائی دلایل رشد و گسترش حریق و کوشش برای مصون و محفوظ ماندن در مقابل آن
۳-یادگیری اداره کردن حریق و کوشش برای کنترل و خاموش نمودن آتش سوزی
در ھر حال اھداف اساسی محافظت در برابر حریق به ترتیب اھمیت از این قرارند:
این امکان باید فراھم شود که به ھنگام بروز حریق در ساختمان افراد ساکن در کوتاه ترین زمان بتوانند خود را به یک محل امن و بی خطر ، خواه در داخل ساختمان یا خارج ساختمان ، منتقل نمایند تا تلفات جانی ، جراحات جسمی و ضایعات روحی به بار نیاید.
۲. تأمین سلامت مأموران آتش نشانی:
ساختمان باید طوری طراحی و اجراء شود که در زمان وقوع حریق جان مأموران نجات و حریق را به مخاطره نیندازد و مانع فعالیت ھای مؤثر آنان در انجام عملیات مبارزه با حریق نباشد.
۳. به حداقل رسانیدن خسارات مالی:
ساختمان باید طوری ساخته شود که در صورت بروز حریق در آن ، زیان مالی به حداقل ممکن محدود باشد ، غیر قابل استفاده نشود و با محدود و محبوس نمودن آتش در داخل خود ، مانع گسترش و سرایت حریق به ساختمان ھای مجاور باشد.
مقاومت ساختمان در برابر آتش سوزی به جنس ،چگونگی ترکیب و رفتار مصالح مورد مصرف و نیز حریق بستگی دارد.ھر عضو از اعضای ساختمان بر این مبنا ارزیابی می شود که تا چه حد و چند ساعت می تواند در برابر آتش مقاومت کند ، معنی مقاومت این است که جزء یا قسمت مورد نظر چه مدت وظیفه اجرایی و کارکرد خود را در ساختمان حفظ می کند، یا چه مدت می تواند آتش و خطرات آن را محدود کند و در بعضی موارد نیز ترکیبی از این دو مورد نظر می باشد
شناخت عوامل بوجود آورنده آتش و راه ھای مختلف خاموش کردن و جلوگیری از آتش سوزی:
آتش از ترکیب سریع اکسیژن با اجسام ، مایعات و گازھای سوختنی در درجه حرارتی خاص که درجه اشتعال نامیده میشود بوجود می آید .پس از اشتعال،عمل سوختن یا احتراق که خود تولید حرارت می کند ادامه می یابد تا جسم تماماً سوخته شود ، به بیان دیگر میتوان گفت که اجسام و مایعات در اثر حرارت به گاز تبدیل شده و گازھای گداخته در اثر ترکیب با اکسیژن تولید شعله می کنند اگر از ترکیب اکسیژن و مواد سوختنی جلوگیری کنیم و یا اگر درجه حرارت سوخت را در سطحی پایین تر از درجه اشتعال حفظ کنیم
آتشی به وجود نخواھد آمد و نیز اگر در حالت احتراق به طریقی از فعل و انفعال ھای زنجیره ای خودکار احتراق ممانعت کنیم آتش خاموش خواھد شد . پس به طور کلی با روش ھایی که در زیر بدان اشاره میشود می توان از ادامه آتش سوزی جلوگیری کرد
۱-کنترل اکسیژن : اگر گاز غیرفعالی جایگزین اکسیژن شود و یا اگر بین اکسیژن و آتش مانعی ایجاد شود ، آتش از بین خواھد رفت ، به کاربردن برخی گازھای خاموش کننده مانند گاز انیدریدکربنیک و بعضی مواد شیمیائی مانند کف بر اساس این روش متداول شده است
۲-کنترل سوخت : با نظارت بر مشخصات سوخت ، مثلاً جداسازی یا دور کردن از ھم و در درجه حرارت پایین نگاه داشتن مواد و در صورت لزوم انتقال آنھا می توان از ادامه آتش سوزی جلوگیری کرد . دقت در نحوه استفاده از مواد سوختنی در ساختمان ، خیسکردن مواد سوختنی به کمک آب قبل از اشتعال و تغییر دادن مشخصات فیزیکی اجسام فیزیکی از جمله روش ھای معمول می باشد
۳-کنترل حرارت : به کمک آب می توان سوخت را سرد نمود و از به وجود آمدن گازھای قابل اشتعال جلوگیری کرد.
بی احتیاطی انسان مثل سیگار ،کبریت ، آشپزی:
شاید یکی از معمول ترین علل شروع حریق بی احتیاطی افراد باشد که البته مقابله با آن از نظر طراحی سیستم اعلام و اطفا حریق بسیار مشکل است.تقریباً تمامی حوادث حریق ناشی از استعمال دخانیات در صورت اراده قابل جلوگیری است ولی با وجود این یکی از علل عمده آتش سوزی ھا و از بین رفتن زندگی ھمین مورد است ، لذا استعمال دخانیات در ھر مکانی مجاز نمی باشد و در سایر مکان ھای مجاز استفاده از زیر سیگاری مناسب الزامی است . ضمن اینکه افراد سیگاری نباید ھنگام خواب و در رختخواب سیگار بکشند و یا سیگار روشن خود را روی مواد قابل اشتعال رھا کنند و یا ته سیگار روشن را قبل از خاموش کردن داخل سطل زباله و یا ھر مکان دیگر که امکان مشتعل شدن مواد وجود دارد بیاندازند.
ھمانطور که میدانید ایمنی مطلق قابل دسترسی نیست زیرا تمام سیستم ھا و سرویس ھای ساختمانی یک روز فرسوده میشوند سازنده باید این فرسودگی را طوری پیش بینی کند که قابل کنترل و قابل بازسازی باشد و اگر حریقی در اثر نقص فنی پیش آمد خسارات حاصله به حداقل برسد ضمن اینکه با سرویس و نگھداری به موقع از وسایل و جایگزین کردن دستگاھھای جدید به جای دستگاه ھای فرسوده تا حدود زیادی میتوان از وقوع چنین حریق ھای جلوگیری کرد.
حریق ھای عمدی نوعاً قابل پیش بینی و پیشگیری نیستند ، اما میتوان با وسایل حفاظتی تا حدودی از خسارات حاصله کاست حریق ھای عمدی می تواند در اثر منافع شخصی ، پنھان کردن جرم ، کینه جویی، خوی وحشیگری بدون کینه توزی و یا انگیزه ھای تروریستی و غیره باشد.
صاعقه مھمترین منشاء حریق طبیعی است و خطرھای ناشی از آن بخوبی شناخته شده است . زلزله نیز یکی از خطرھای مھم آتش سوزی از طریق ترکیدگی لوله ھای گاز و بریده شدن و اتصالات برق به حساب می آید و در مناطق زلزله خیز یک مساله جدی به شمار می رود.ساختمان ھایی که در ارتفاعات بلند و اطراف تپه ھا و یا بصورت منفرد دور از سایر ساختمان ھا قرار گرفته اند در معرض خطر برق زدگی ھستند ، البته آنھایی که دارای ستون و یا دودکش بلندند بیشتر مورد تھدید قرار دارند،لذا اینگونه ساختمانھا باید مجھز به سیستم برق گیر باشند تا شوک وارده را مستقیماً به زمین منتقل کند.
تمام تصرف ھای نه گانه بر اساس مقدار بار محتویات و مقدار خطرات حریق به سه گروه زیر طبقه بندی می شود:
(انواع تصرفات: تصرفات مسکونی- تصرفات آموزشی و فرھنگی- تصرفات درمانی و مراقبتی- تصرفات تجمعی- تصرفات اداری و حرفه ای- تصرفات کسبی و تجاری- تصرفات صنعتی- تصرفات انباری- تصرفات مخاطره آمیز)
کم خطر : میانگین محتویات قابل احتراق ۵۰ کیلوگرم در متر مربع زیر بنا
میان خطر:۵۰ کیلو گرم در متر مربع زیر بنا ‹ میانگین محتویات قابل احتراق ‹ ۱۰۰کیلوگرم در متر مربع زیر بنا
پر خطر : ۱۰۰ کیلو گرم در متر مربع زیر بنا ‹ میانگین محتویات قابل احتراق
گروه تصرف ھای کم خطر:
شامل تصرف ھای مسکونی ، تصرفھای آموزشی و فرھنگی ، تصرف ھای درمانی و مراقبتی ، تصرف ھای تجمعی،تصرف ھای اداری و حرفه ای و نیز آن دسته از تصرف ھای صنعتی و انباری می باشد کھ محتویات قابل احتراق در آنھا از ۵۰ کیلو گرم در متر مربع زیر بنا کمتر است.
گروه تصرف ھای میان خطر:
شامل تصرف ھای کسبی و تجاری و نیز آن دسته از تصرف ھای صنعتی و انباری است که محتویات قابل احتراق درآنھا بین ۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم در متر مربع زیر بنا کمتر است. .
گروه تصرف ھای پر خطر:
شامل کلیه تصرف ھای مخاطره آمیز ( بدون در نظر گرفتن بار حریق در آنھا ) و نیز آن دسته از تصرف ھای صنعتی و انباری است که محتویات قابل احتراق در آنھا از ۱۰۰ کیلو گرم در متر مربع زیر بنا تجاوز می کند.
آشنائی با سیستم ھای اعلام حریق
دلیل اینکه حریقی بطور وحشتناک توسعه پیدا می کند این است که یا دیر به وجودش پی برده اند و یا با وسایل موجود نتوانسته اندبه موقع آنرا خاموش سازند . اصل موفقیت آمیز حفاظت از حریق این است که یقین حاصل شود حریق ھای احتمالی در ظرف چند لحظه پس از وقوع کشف و دفع می شوند . مراقبت انسانی نمی تواند ھمیشه کشف سریع را تأمین کند حتی وقتی نیز اشخاص بوجود حریق پی بردند اغلب در اعلام آن و استمداد تردید و تأخیر می ورزند .
سیستمهای اعلام حریق نقش مهمی در ایمنی ساختمانهای مسکونی، تجاری،صنعتی و سازمانی دارند و با هشدار سریع به ساکنان در زمان اضطرار، به تخلیهی ایمن محل کمک میکنند. سیستم اعلام حریق باید به درستی کار کند اما صرفا با نگاه کردن ساده نمیتوان گفت سیستم اعلام حریق به درستی کار میکند یا خیر و اینکه به این شکل بررسی عملکرد سیستم اعلام حریق را انجام داد ، بنابراین نگهداری، بازرسی وتست سیستم اعلام حریق میتواند این اطمینان را ایجاد کند که سیستم اعلام حریق مطابق با طراحی کار میکند. لذا اھمیت بررسی سیستم ھای اعلام حریق اتوماتیک در آگاھی به موقع از وقوع حریق در کلیه اماکن بسیار مھم است .
سیستم ھای اعلام حریق سه نوع ھستند:
سیستم ھای اعلام حریق دستی
سیستم ھای اعلام حریق معمولی
سیستم ھای اعلام حریق پیشرفته
چرا که سیستم ھای اعلام حریق نسبت به افزایش دمای زیاد ، وجود دود و یا شعله در محیط تحت پوشش خود حساس باشند و با بصدا در آوردن صدای زنگ یا آژیر خطر و چراغ ھای چشمک زن دیگران را از وقوع خطر مطلع نمایند.
آشنایی با سیستم ھای کنترل و اطفای حریق:
حریق ھر قدر ھم که به خوبی محدود شده و تحت کنترل قرار گرفته باشد در نھایت باید آن را خاموش نمود و آب بھترین ماده است.اطفا حریق آتش سوزی ها می تواند به وسیله مواد اطفایی ذیل باشد:
انواع سیستم ھای اطفا حریق و مواد اطفایی:
سیستم ھای اطفاء حریق ثابت دستی
سیستم ھای اطفا حریق اتوماتیک آبی
سیستم اطفاء حریق اتوماتیک گازی
سیستم اطفاء حریق اتوماتیک پودری
سیستم اطفاء حریق اتوماتیک کف
فردی ممکن است سعی کند آتشی را که خود روشن کرده خاموش نماید.ھمچنین وجود کپسول ھای تخلیه شده در محلی نزدیک محل حریق مثلاً یک ساختمان متروکه نشانه عمدی بودن حریق می باشد.به طور کلی بر داشتن کپسول ھای آتش نشانی یا از کار انداختن آنھا یک دلیل موثق برای عمدی بودن حریق است.
آب افشان اتوماتیک و یا اسپرینکلر گرچه آتش را کاملاً خاموش نمی کند، اما می تواند آن را کنترل نماید، البته در صورتی که شدت حریق از حد مشخصی بیشتر نباشد و نصب و طراحی دستگاه ھا در ساختمان به طور اصولی انجام شده باشد. عمل نکردن اسپرینکلر آتش نشانی ممکن است به دلایل زیر باشد:
عمر زیاد دستگاه اسپرینکلر،انسداد دستگاه اسپرینکلر به خاطر زنگ زدگی و یا عدم سرویس و نگھداری مناسب،عدم بررسی و بازرسی دوره ای سیستم اطفا حریق، نکته قابل توجه این است که بعد از یک حریق، ظاھر ھد اسپرینکلر نشان می دھد که دستگاه عمل کرده است،در صورتی که ممکن است آبی از دستگاه خارج نشده باشد. علت آن این است که ھد اسپرینکلر در واقع یک سنسور حرارتی ساده می باشد. در زمان اطفاء حریق مشخص می شود که دستگاه عمل می کند یا خیر. زیرا در صورت معیوب بودن اسپرینکلر یا زنگ آن به صدا در نمی آید و یا آبی از آن منتشر نمی شود. پس از خاموش کردن سیستم مرکزی می توان دریچه اصلی دستگاه ھا را بررسی و ارزیابی کرد و تست سیستم اعلام و اطفا حریق را انجام داد.البته عمل نکردن سیستم اطفا حریق و یا اسپرینکلرممکن است علت منطقی داشته باشد، مثلاً دستگاه در زمان وقوع حادثه در دست تعمیر بوده و یا مدت ھا سرویس نشده است که منشا این عوامل قبل از بروز حادثه و در زمان تست و بازرسی سیستم اعلام و اطفا حریق مشخص شود . به ھر صورت ھم زمان شدن خرابی اسپرینکلرو وقوع حریق باید مورد توجه قرار گیرد زیرا ممکن است نشانه ای از عمدی بودن حریق باشد.
حسگرھا یا شناساگرھا معمولاً نسبت به وجود دود ، عکس العمل فوری نشان می دھند. دتکتورھای یونیزه سریعترین واکنش را نسبت به شعله های آتش ازخود نشان می دھند. اما در حریق ھایی که شعله های کمی دارند و بیشتر دود می کنند، دتکتورھای اپتیکال، فتو ترانزیستور یا فتو الکتریک سریعتر واکنش نشان می دھند. دتکتورھای حرارتی چه از نوع دما ثابت باشند چه از نوع دما متغیر کندتر از دتکتورھای دودی عمل می کنند، اما از اسپرینکلرھا سریعتر ھستند. سیستم ھایی که خوب طراحی شده و به موقع سرویس می شوند و به صورت دوره ای بازرسی و تست سیستم اعلام و اطفا حریق انجام می گیرد، امکان معیوب شدن یا عمل نکردن آنھا بسیار کم است و تنھا ممکن است به خاطر خالی شدن باطری از کار بیفتند.معمولاً سیم کشی که برای دتکتورھا انجام می شودMICC استفاده می شود واگر هم از عایق های پلاستیکی استفاده شود،معمولا بر روی ان یک دستگاه ضد حریق است و از کابل هایهشدار نصب می شود که در صورت بروز نقص در سیم کشی ،اتصال کوتاه برقرار شده و اعلان خطر می نماید.
خاموش کننده نوع کف با فشنگ داخلی یکی از آزمون هایی که باید روی شیلنگ خاموش کننده های دی اکسید کربن انجام پذیرد آزمون میزان هدایت الکتریکی آن ها می باشد. شیلنگ این خاموش کننده ها دارای سیم های فلزی نازکی در غلاف لاستیکی هستند که برای به حداقل رساندن خطر شوک ناشی از تخلیه الکتریسیته ساکن، هنگام خروج گاز از آن، دو سر کوپلینگ را به هم وصل میکنند. به همین خاطر برای اطمینان از اینکه هیچگونه قطعی در این سیم هاوجود ندارد و از ورودی کوپلینگ تا خروجی اوریفیس هدایت الکتریکی خوبی برقرار است این آزمون بایدانجام شود. شیوه های مختلفی برای آزمون میزان هدایت الکتریکی شیلنگ ها وجود دارد یکی از آنها استفاده از دستگاه اندازه گیری مقاومت یا پیوستگی به شرح زیر میباشد:
چنانچه دستگاه مقدار مقاومت عددی غیرا ز صفر را نشان دهد هدایت الکتریکی و آزمون مورد قبول نخواهد بود اما انجام این آزمون مشخص نمیکند چه تعداد از سیم ها فاقد قطعی هستند یا در چه وضعیتی قرار دارند به همین دلیل بعد از انجام آزمون هدایت الکتریکی، روکش لاستیکی هم باید بررسی شود. وجود ترک یا تورم روی روکش لاستیکی میتواند موید وجود مشکل در زیر آن باشد. وضعیت به ظاهر بدون مشکل روکش لاستیکی نمی تواند میزان تحمل آن در برابر سرما و لگد ناشی از فشار خروج گاز به فرد در دست گیرنده آن را بیان کند. برای مشخص شدن آن شیلنگ را با دودست به طوری که بین دو دست ۷ الی ۱۰ سانتی متر فاصله باشد در دست بگیرید و خم کنید. این کار را در تمام طول شیلنگ انجام دهید. اگر در نقط های ترک یا نقطه سفتی مشاهده کردید یا صدای خش خش یا شکستگی شنیده شد بیانگر آن است که در آن نقطه و در زیر روکش لاستیکی مشخصه های کیفیت شیلنگ افت کرده است. در این صورت، اقدامات لازم جهت تعویض شیلنگ اجباری میباشد. آزمون میزان هدایت الکتریکی شیلنگ ها باید هر سال انجام شود برای سهولت تصمیم گیری در خصوص هریک از مشکلات مشاهده شده در خامو شکننده های دستی از علاوه بر کارت بازرسی که روی خاموش کننده نصب میشود باید سند مکتوبی نیز برای هریک از خاموش کننده ها در اداره مربوطه ثبت ونگهداری شود.این سند باید حداقل داری اطلاعات زیرباشد.
شکل( ۲- ۲) خاموش کننده پودر شیمیایی خشک با فشنگ داخلی
شکل ۳-۲ خاموش کننده آبی با فشنگ داخلی
شکل ۴- ۲. خاموش کننده تحت فشار دی اکسید کربن
استاندارد ان اف پی ای ۱۳ ساختمان ها را براساس قابلیت سوختن مواد، مقدار مواد قابل اشتعال موجود،ارتفاع کالاهای انبارشده و نرخ حرارت آزادشده به ۵ گروه تقسیم بندی میکند.
NFPA13جدول ۱- ۲. طبقه بندی مکا ن ها براساس استاندارد
در استاندارد ملی ایران به شماره ۲- ۹۴۲۴ نیز تقسیم بندی مکا نها از نظر خطر حریق برحسب مشخصات بنا ارتفاع و مساحت، تعدادساکنین و حجم مایعات قابل سوختن به سه دسته کم خطر، متوسط و پرخطر تقسیم بندی شده است.
جدول ۲- ۲. تقسیم بندی مکان ها از نظر حریق براساس استاندارد ملی ایران
در این تقسیم بندی منظور از مکا ن های کم خطر، متوسط و پرخطر به شرح زیر است مکا ن های کم خطر: محلی که در آن میزان مواد قابل احتراق نوع A 1-شامل اثاثیه، دکوراسیون و محتویات آن درکمترین مقدار میباشد.
B مکا ن های با خطر متوسط: محلی که در آن میزان کل مواد قابل احتراق نوع A 2- مواد قابل اشتعال نوعموجود بیشتر از آن چیزی است که در مکا نهای مسکونی کم خطر مورد انتظار است.
موجود در B و مواد قابل اشتعال نوع A مکا نهای پرخطر: محلی که در آن میزان کل مواد قابل احتراق نوع انبار، محصول تولیدی و نهایی بالاتر از آن چیزی است که در مناطق مسکونی با خطر متوسط مورد انتظار است.
مهمترین عواملی که بر انتخاب خاموش کننده مناسب تاثیر میگذارند عبارتند از
۱- نوع حریق احتمالی: خاموش کننده ها با توجه به نوع حریق برای یک یا تعداد بیشتری از انواع حریق انتخاب
میشوند. علاوه بر آن، خطر مربوطه در یک ساختمان با توجه به مقدار و حجم آتش تغییر میکند .
۲- نوع ماد ه ای که قرار است در برابر حریق حفاظت شود: برای مثال در یک انبار کاغذ استفاده از خاموش کننده آبی موثرتر از خاموش کننده پودر شیمیایی خشک چندمنظوره است. هرچند این خاموش کننده برای حریق های دسته Aنیز قابل استفاده می باشد.اما توانایی نفوذ به لایه های زیرین مواد قابل احتراق را ندارد.
۳- نوع تجهیزات و وسایل موجود در محل: برخی از خامو شکنند هها ممکن است قدرت خاموش کنندگی بیشتری داشته باشند اما سبب تخریب تجهیزات موجود م یشوند. برای مثال پودر خشک شیمیایی بیشترین و سری عترین اثرخاموش کنندگی را روی مایعات قابل اشتعال دارد، حال اگر در محل به جز مایعات قابل اشتعال تجهیزات الکتریکی نیز موجود باشد مواد باقیمانده ناشی از خاموش کردن حریق اثری مخرب تر از خود آتش روی این تجهیزات خواهند داشت. در چنین مواردی دی اکسید کربن، هالون یا مواد جایگزین شده با هالو نها موثرتر خواهند بود. از طرف دیگر برای یک ناحیه خارج از ساختمان، پودر خشک شیمیایی نسبت به دی اکسید کربن کمتر در معرض اثرات مداخله کننده باد قرار میگیرد.
۴- سازگاری ماده خامو شکننده با مواد موجود در محل: در صورتی که در محل یک حلال قطبی مثل متیل اتیل کتون نگهداری م یشود کف معمولی به عنوان خامو شکننده در آنجا موثر نخواهد بود.
۵- شدت خطر احتمالی: برای مثال اگر یک خاموش کننده برای آزمون گاهی انتخاب میشود که در آن مایعات قابل اشتعال در حد کم استفاده م یشوند، خامو شکننده انتخاب شده تنها بایستی یک حریق احتمالی کوچک و ضعیف را خاموش کند، اما اگر در محل موردنظر یک مخزن عمیق با ابعاد ۴ در ۸ فوت مایعات قابل اشتعال موجود باشد لازم است اقدامات کنترلی بسیار جد یتری برای حریق احتمالی آن در نظر گرفته شود.
۶- توانایی ها و سطح مهارت کاربران خامو شکننده ها: در صورتی که کارکنان از سطح آموزشی کمی در استفاده از خاموش کننده ها برخوردار باشند، خاموش کننده ها باید کوچک و ساده باشند. خاموش کننده های بزرگ برای حری قهای بزرگ استفاده میشوند و مقابله با حریق های بزر گتر نیاز به آموزش بیشتری دارد. توانایی بدنی کارگران برای کارکردن با خاموش کننده ممکن است تحت تاثیر شرایط روحی فرد و شرایط فیزیکی محیط قرار گیرد. بنابراین محدودیت های مربوط به توانایی افراد در جابجایی خامو شکننده های قابل حمل باید مورد توجه قرار گیرد.
۷- شرایط محیطی محل نصب خامو ش کننده: در خامو شکنند ه های آب و کف خطر یخ زدگی وجود دارد مگر اینکه در آنها از ترکیبات ضدیخ استفاده گردد. باد و جریا ن های مزاحم روی اثربخشی خامو ش کنند ه های گازی به ویژه دی اکسیدکربن تاثیر منفی دارد. بخارات خوردنده موجود در محل ممکن است باعث تخریبخامو شکننده دستی شود. شیرهای خامو ش کنند ه ها از جنس آلومینیوم و برنج ساخته م یشوند. نوع برنجی برای محی طهایی که بخارات خورنده وجود دارد مناس بتر هستند. همچنین کاربرد برخی از خامو شکنند ه ها در فضاهای بسته ممکن است خطراتی را برای ساکنین به همراه داشته باشد. برای مثال دی اکسیدکربن باعث کاهش اکسیژن محل میگردد. رسوبات ناشی از هالوژ ن ها در اثر حرارت منجر به تولید ترکیبات سمی خطرناک میگردند.
۸- واکنش دهی ماده خامو شکننده با آلودگ یهای محیطی: مواد خامو ش کننده میتوانند با مواد موجوددر محل واکنش دهند. همچنین آلودگی محل را نیز باید در نظر گرفت. برای مثال پودر خشک شیمیایی دریک فرآیند تولید مواد غذایی میتواند موجب آلودگی مواد غذایی شود در حالیکه گاز دی اکسید کربن چنین مشکلی ایجاد نمیکند.
۹- هزینه نصب و نگهداری خامو ش کننده های دستی: هزینه اولیه حفاظت در برابر حریق توسط خامو ش کنند ه ها به مقدار قابل توجهی به نوع خامو ش کننده بستگی دارد. هزینه خامو ش کنند ه ها باید براساس عمر واحد تولیدی یا صنعتی نه فقط براساس هزینه اولیه خرید خامو ش کنند ه ها ارزیابی شود.
۱۰- اندازه خامو ش کننده: تعداد زیادتر از خامو ش کنند ه ها در اندازه کوچک نسبت به تعداد کمتر اما در اندازه بزرگتر از همان نوع خامو ش کننده، گران قیمت تر خواهد بود. هزین ههای آتی خامو شکنند هها شامل هزینه های بازرسی، نگهداری، شارژ مجدد و آزمو نهای هیدرواستاتیک و… نیز باید مدنظر قرار گیرد.
جدول ۳- ۲. دسته بندی حریق ها براساس نوع ماده سوختنی
دو معیار مهم در جانمایی و توزیع خامو ش کنند ه ها فاصله پیمایش۱ و سطح تحت پوشش۲ هر خامو ش کننده میباشد که میتواند در بازرسی های دور های مورد پایش قرار گیرد. فاصله پیمایش مسافتی است که فرد میبایست از هر نقطه تا نزدیکترین خامو ش کننده مناسب طی کند. سطح تحت پوشش خامو شکننده عبارتاست از سطحی که هر خامو ش کننده میتواند از نظر پتانسیل خطر آتش سوزی محافظت کند.در جدول فاصله دسترسی و سطح تحت پوشش خامو ش کنند ههای دستی براساس استاندارد ملی ایران نشان داده شده است.
جدول ۴- ۲. فاصله دسترسی و سطح تحت پوشش خامو ش کننده های نوع A براساس استاندارد ملی ایران (استاندارد ۱- ۹۴۲۴ )
جدول۵-۲ فاصله دسترسی و سطح تحت پوشش خامو شکننده های نوع B براساس استاندارد ملی ایران (استاندارد ۱- ۹۴۲۴)
خاموش کنند ه ها باید براساس انواع مشخصی از خطراتی که باید حفاظت شوند و مطابق جدول۷ انتخاب شوند. این جدول منطبق با استاندارد اروپا، استرالیا و ایران میباشد.
جدول ۶- ۲. مقدار ماده خاموش کننده جهت به دست آوردن حداقل درجه بندی خامو ش کننده در حریق دسته A
جدول ۷- ۲. مقدار ماده خاموش کننده جهت بدست آوردن حداقل درجه بندی خاموش کننده در حریق دسته B
درجه بندی خامو ش کنند ه ها در واقع یک عدد مقایس های است که در کنار دسته بندی تعیین شده برای یک خامو ش کننده نشا ن دهنده ظرفیت نسبی خاموش کننده در خاموش کردن یک حریق استاندارد میباشد. لازم به توضیح است اعداد بیانگر درجه بندی خامو ش کننده تنها برای خامو شکنند ه های حریق های دسته A یا دسته B کاربرد دارد. حریق های دسته A درجه بندی ۱-A تا ۴۰-A را به خود اختصاص میدهند. خامو شکنند ه های گروه B به صورت عددی از ۱-B تا ۲۳۳-B درجه بندی میشوند که این درجه بندی براساس مساحتی از حریق برحسب فوت مربع میباشد که توسط این خامو ش کنند ه ها قابل کنترل هستند. به عنوان مثال یک خامو ش کننده با درجه بندی ۱۰-B قادر است حریقی به مساحت ۱۰ فوت مربع( ۹/. متر مربع)را کنترل کند.
تعداد خاموش کنند ه های دستی در هر محل به عوامل متعددی شامل درجه خطر محیط، مساحت منطقه مورد نظر، نوع و درجه و کیفیت خامو ش کنند ه های موجود در بازار، نوع مواد سوختنی در محل موردنظر، ابعاد هندسی محل، وجود موانع در محل و….. . بستگی دارد. در این قسمت مراحل تعیین تعداد خاموش کننده های مورد نظر براساس مساحت تحت پوشش هر خامو ش کننده و نوع مکان بیان میشود. ذکراین نکته ضروری است که تعداد خاموش کننده هایی که به این روش محاسبه میشوند فقط به عنوان راهنما بوده و طراح میبایست با لحاظ تمام موارد فوق در مورد تعداد خاموش کننده ها و جانمایی آنها تصمیم گیری کند.
مثال: یک سالن تولید کاغذ به ابعاد ۵۰ × ۷۵ متر است نوع، تعداد و نحوه توزیع خاموش کننده ها را مشخص کنید.مطابق بررسی به عمل آمده، خاموش کننده های موجود در بازار بیشتر از نوع پودر و گاز ۶کیلوگرمی می باشند.با توجه به این که بیشتر مواد سوختنی در این سالن کاغذ می باشد حریق احتمالی بیشتر از نوع A خواهد بود. با توجه به جدول این مکان جزء مکان های با خطر متوسط تقسیم بندی می شود و با توجه به اینکه خاموش کننده های موجود در بازار از نوع پودر و گاز ۶ کیلوگرمی می باشد،درجه ۳-A با استفاده از جدول مساحت تحت پوشش آن با استفاده از جدول ۱۵۰ متر مربع بدست می آید.
بنابراین:
یا در صورتی که مکان کم خطر و خاموش کننده حاوی آب با وزن ۸ کیلوگرم انتخاب شود (درجه بندی ۲-A بر اساس جدول ۶-۲ و مساحت تحت پوشش ۳۰۰ متر مربع بر اساس جدول ۴-۲) تعداد خاموش کننده های مورد نیاز ۱۳ عدد بدست می آید.
آزمون هیدرانت ها
کارکرد اصلی هیدرانت ها تامین آب برای حفاظت در برابر حریق است. آزمون دبی هیدرانت ها باید هر سال یکبار و طی بازرسی و تست اعلام و اطفا حریق انجام شود. هیدرانت ها به دو دسته اصلی هیدرانت های خشک و تر تقسیم بندی می شوند.
هدف از آزمون دبی هیدرانت ها دستیابی به موارد زیر می باشد
قبل از انجام این آزمون ضروری است برنامه ریزی مناسبی انجام شود. برای بازرسی و تست هیدرانت نقشه های شبکه توزیع باید مرور شده و هیدرانت های F و R انتخاب گردند.شکل زیر برای برآورد دبی و فشارهای احتمالی این آزمون، نتایج آزمون های قبلی رویت شوند، روزی را که در آن مقدار مصرف شبکه عادی و شرایط جوی نیز مساعد خواهد بود برای انجام آزمون انتخاب شود. در زمان آزمون دبی به علت افزایش زیاد سرعت جریان آب، رنگ آب قهوه ای خواهد شد و ممکن است اعتراض مصرف کنندگان را به دنبال داشته باشد. لذا قبل از آزمون و تست هیدرانت آتش نشانی مسئول منطقه ای آب و در صورت امکان مصرف کنندگان آن ناحیه در خصوص کاهش مقطعی کیفیت آب مطلع شوند.
تمهیدات لازم برای به حداقل رساندن انسداد مسیرهای ترافیکی و هدایت آب خروجی از هیدرانت ها پیش بینی شوند.هیدرانت R انتخاب و موارد زیر انجام گردند:
هیدرانت F انتخاب و موارد زیر انجام گردند
فشار P قطر داخلی خروجی بر حسب اینچ و d ضریب تخلیه ، C مقدار دبی برحسب گالن بر دقیقه ، Q در این رابطه اندازه گیری شده با لوله پیتو برحسب پوند بر اینچ مربع می باشد.
فشار اندازه گیری شده توسط لوله پیتو بر حسب بار P ضریب تخلیه ، C مقدار دبی برحسب لیتر بر دقیقه ، Q در این رابطه قطر داخلی خروجی بر حسب میلی متر می باشند.
– یک نفر را کنار هیدرانت R و فرد دیگری راکنار هیدرانت F مستقر کنید.هیدرانت F را به آرامی تا آخر باز کنید . برای جلوگیری از پیدایش پدیده ضربه قوچ هیدرانت های F را یکی به یکی باز کنید.هنگامی که روی هیدرانت R فشار پایدار شد نفر مشاهده گر به فرد به فرد مستقر در کنار هیدرانت F علامت دهد که وقت خواندن اندازه هاست .قرائت اندازه ها روی هیدرانت های F-R باید همزمان انجام شود . البته قبل از خواندن فشار در هیدرانت F باید هوای آن تخلیه شده باشد. برای افزایش صحت قرائت در لوله پیتو آن را مطابق شکل ۷-۲ در مرکزخروجی نازل، در مسیر جریان آب و درفاصله حدود نصف قطر دهانه خروجی آب قرار دهید.فشار باقی مانده در هیدرانتR و فشار پیتو در هر هیدرانت F را ثبت کنید. سپس هیدرانت را ببندید.
برای دستیابی به نتایج صحیح تر در این تست و بازرسی سیستم اعلام واطفا (تست هیدرانت) ، اختلاف فشار بین (10psi (70kpa فشار استاتیک و فشار باقی مانده باید حداقل (10psi /70 kpa) باشد. اگر اختلاف فشار کمتر از 10psi باشد می توان به طور همزمان هیدرانت های f بیشتری را آزمون دبی کرد.
شرایط استاندارد برای تعیین مقدار آب در دسترس در یک شبکه توزیع آب وجود حداقل فشار باقی مانده bar)1/4 20psi) میباشد.از آنجاییکه به دست آوردن این فشار در شرایط آزمون ، از طریق محاسبه ، به دبی در دسترس در فشار باقی مانده 20psi تبدیل کرد. برای ساده کردن این محاسبات جداول پیوست ۵-۳ مورد استفاده قرار خواهند گرفت.برای تبدیل دبی اندازه گیری شده در شرایط آزمون به دبی در شرایط استاندارد فشار psi20 یا 140kpa به ترتیب زیر عمل شود:
با استفاده از قطر خروج(ID) و فشار خوانده شده از روی لوله پیتو و جدول پیوست ۵-۳ مقدار دبی را محاسبه کنید. مثال ۲/۵=ID اگر فشار لوله پیتو psi 27 ، و ضریب تخلیه ۰/۹ باشد با استفاده از جدول پیوست ۲-۵ مقدار دبی برابر ۷۸۰ gpm خواهد بود.
۲- جدول پیوست ۳-۵ بر اساس ضریب تخلیه ۰/۹ تنظیم شده است پس اگر ضریب تخلیه هیدرانتی کمتر از۰/۹باشد باید دبی را مطابق فرمول زیر تصحیح کرد :
که برای تعیین آن (۲۰ psi) مقدار دبی در شرایط استاندارد Q -m دبی واقعی جریان برحسب گالن بر دقیقه و Q-f در رابطه (۲-۵)
از جداول پیوست ۳-۵ می شود.
در مثال بالا اگر ضریب نازل ۸/۰ باشد خواهیم داشت :
۳-جمع کلی دبی به دست آمده از تمام هیدرانت های آزمون شده را به دست آورید ، به طور مثال اگر:
مقدار دبی کل در دسترس در فشار باقی مانده از قبل مشخص شده را محاسبه کنید . فشار از قبل مشخص شده فشاری است که هیدرانت اندازه گیری شده است . R زمان آزمون دبی در
ثبت و ضبط مدارک
نتایج حاصل از آزمون دبی هیدرانت ها در زمان بازرسی عملکرد هیدرانت باید در فرم های پیوست ۷-۳ ثبت و نگهداری شوند .
سامانه های ثابت اطفای حریق با گاز دی اکسید کربن به طور ویژه ای در مکان های زیر قابل استفاده هستند:
در مکا ن هایی که حجم قابل توجهی از مواد قابل اشتعال از مواد زیر هستند دی اکسیدکربن قادر به خاموش کردن حریق های احتمالی نخواهد بود :
قبل از آزمون عملکرد سامانه رعایت احتیاط های ایمنی زیر لازم است :
مطابق دستورالعمل آزمون سامانه های کشف و اعلام حریق آزمون شوند.
هشداردهنده های صوتی و تصویری با دو هدف زیر تعبیه می شوند:
تابلوهای هشدارهای ایمنی مورد استفاده برای سامانه های اطفای حریق گاز دی اکسید کربن به طور معمول بیان کننده خطر خفگی در اثر استنشاق این گاز می باشند که باید در محل های زیر و به شکل های پیشنهادی نصب شوند
تایید نصب سامانه
تایید سامانه های دی اکسیدکربن نصب شده باید از طریق انجام بازرسی و آزمون های موردنیاز، توسط افراد واجد صلاحیت، انجام پذیرفته و نتایج مستند شوند. گزارش آزمون سامانه باید توسط مالک برای تمام عمر سامانه نگهداری گردد. برای تایید اینکه سامانه دی اکسید کربن به درستی نصب شده و به درستی هم عمل خواهد کرد باید موارد زیر انجام پذیرد :
بازدید های چشمی
برچسب گذاری
آزمون های عملیاتی
روی تمام تجهیزات لازم برای رسیدن به عملکرد نهایی سامانه مانند آشکارسازها، فعال کننده ها و هشداردهند هها باید آزمون های عملیاتی غیرمخرب ( به شرح جدول ۸- ۲ و توضیحات آن ) انجام گردد.
مالک سامانه باید نسخ های از کتابچه بهره برداری و نگهداری سامانه را در اختیار داشته باشد که در آن مراحل کامل راه اندازی و بهره برداری، آزمون، نگهداری، نقشه کامل سامانه و محاسبات سامانه درج شده باشد. این کتابچه باید بنا به درخواست مراجع قانونی و بازرسان صلاحی تدار در اختیار ایشان قرار بگیرد نتیجه آزمون های بعمل آمده از سامان هی ثابت اطفای حریق با گاز دی اکسید کربن باید در فرم ثبت و نسخه ای از آن نزد مالک سامانه نگهداری شود.
آزمون سامانه های ثابت اطفای حریق پودر شیمیایی خشک
سامانه های ثابت اطفای حریق پودر شیمیایی خشک برای حفاظت از خطرات و تجهیزات زیر قابل استفاده هستند :
محدودیت های استفاده از سامانه های پودر شیمیایی خشک این سامانه ها برای موارد زیر مناسب نیستند
عملکرد سامان ههای پودر شیمیایی خشک باید براساس موارد مندرج در جدول مورد آزمون قرار گیرند. قبل از آزمون عملکرد سامانه رعایت احتیا طهای ایمنی زیر لازم است :
ثبت و ضبط مدارک
مالک سامانه باید نسخه ای از کتابچه بهره برداری و نگهداری سامانه را در اختیار داشته باشد که در آن مراحل کامل راه اندازی و بهره برداری، آزمون، نگهداری، نقشه کامل سامانه و محاسبات سامانه درج شده باشد. این کتابچه باید بنا به درخواست مراجع قانونی و بازرسان صلاحیت دار در اختیار ایشان قرار بگیرد. نتیجه آزمون های بعمل آمده از سامانه ثابت اطفای حریق پودر شیمیایی خشک باید در فرم پیوست ۱۰ – ۳ ثبت و نسخه ای از آن نزد مالک سامانه نگهداری شود.
برای جلوگیری از بسته شدن بدون مجوز شیرهای کنترل باید آنها را به طور هفت های بازدید کرد و با استفاده از بست های پلاستیکی یا چرمی و قفل ها مانع بسته شدن آنها شد. برای این منظور میتوان از تجهیزات نظارت الکتریکی که به سامانه اعلام حریق وصل هستند هم استفاده کرد (شکل ۹-۲ ).
برای آزمون سالیانه شیرهای کنترل در زمان بررسی عملکرد سیستم اعلام و اطفا حریق باید آنها را تا آخر بست و دوباره به طور کامل باز کرد. هنگام انجام آزمون عملکرد سیستم اعلام و اطفا حریق تعداد دورهای بسته شدن و تعداد دورهای بازشدن را شمارش کنید. اگر تعداد دورها در بستن و بازکردن برابر بود یعنی شیر به طور کامل بازشده و آزمون قبول است. لازم به توضیح است این شیوه آزمون مربوط به شیرهای دروازه ای بوده و در مورد سایر شیرها مانند شیرهای گازی، قابل کاربرد نیست.
بروز نقص های مکانیکی درون شیرهای کنترل محتمل است. به طور مثال در شیرهای دروازه ای ممکن است صفحه قطع کننده جریان آب از میله بالا و پایین برنده آن جدا شود و سبب محدودشدن مسیر آب و در نهایت کاهش دبی آب شود این در حالی است که میله بالا و پایین برنده تا آخر بالا قرار داشته و در ظاهر شیر به طور کامل باز است.
پس از این آزمون عملکرد سیستم اعلام و اطفا حریق ، آزمون دبی در لوله اصلی تخلیه را انجام دهید و نتایج آن را با آزمون های قبلی مقایسه کنید. اگر افت فشار قابل توجهی نسبت به گذشته مشاهده شود بیانگر این است که گرفتگی جدی در سمت تامین آب وجود دارد.
لوله های اصلی تخلیه به دو دلیل روی رایزر سامانه های آب فشان نصب میشوند
لوله تخلیه را کامل باز نموده و فشار جاری آب در مجموعه شیر سامان هی آب فشان را بخوانید و ثبت کنید (رایزر)
شکل ۱۱ – ۲ نمون های از شیر پرکننده و شیر کنترل سطح آب در ظرف پرایم را نشان میدهد.
سامانه های پیش عمل گر و با اینترلاک دوتایی ممکن است به دو شتاب دهنده مجهز باشند که یک شتاب دهنده روی شبکه لوله کشی سامانه و دیگری روی سامانه کشف است که تحت فشار هوا عمل میکند.
بنابراین در سامانه های پیش عمل گر با دو اینترلاک، آزمون با دبی کامل یک آزمون کامل عملکرد خواهد بود که طی آن عمل کردن سامانه کشف، بازشدن شیر کنترل، خروج هوا از لوله ها، انتقال آب به درون لوله ها و در نهایت پرتاب آب از خروجی های سامانه آزمون خواهد شد. خروجی آزمون باید در دورترین نقطه سیستم باشد .
در سامانه ی پیش عمل گر با دو اینترلاک نیز، مشابه سامانه های لوله خشک، آزمون با دبی کامل زمانی قابل قبول خواهد بود که زمان رسیدن آب به خروجی های آزمون(WDT) مطابق جدول ۱۱ – ۲ باشد. پس از انجام آزمون با دبی کامل، آب جمع شده در پایین ترین نقاط سیستم را تخلیه نموده و در فصل سرما نیز مرتب بازدید کنید.
پایین ترین نقاط سیستم را تخلیه نموده و در فصل سرما نیز مرتب بازدید کنید.
هنگام انجام هرگونه بازرسی و تست سامانه های اعلام و اطفا حریق و آزمون روی سامانه های مبتنی بر آب، مقررات ایمنی زیر باید رعایت گردند:
سامانه های افشانه کف در محیط های باخطر بسیار زیاد که حاوی مایعات قابل اشتعال یا قابل احتراق هستند استفاده میشوند. این سامانه ها اساسا در آشیانه های هواپیماها، صنایع پتروشیمی، مخازن ذخیره مایعات قابل اشتعال، تاسیسات بارگیری و تخلیه سوخت، نیروگاه های برق، پمپ خانه ها، موتورخانه ها ایستگاه های کمپرسور گاز، اتا قهای ترانسفورماتور، انبارهای تایر، تاسیسات تولید تایر، انبارهای مواد شیمیایی و معادن کاربرد دارند.
کنترلرهای موتورهای دیزلی دارای یک شستی الکتریکی هستند که با استفاده از مدار کنترلر دیزل به شکل دستی و با استفاده مشخص نیزA,Bاز مجموعه باتری ۱ یا ۲ موتور را به راه میاندازند. این مجموعه باتری ها ممکن است به شکل مجموعه های شده باشند. علاوه براین، شستی های الکتریکی ممکن است روی پانل کنترل موتور تعبیه شده باشند. از آنجائیکه احتمال کار نکردن شستی الکتریکی و روشن نشدن خودکار پمپ وجود دارد ممکن است اهرم هایی نیز روی استارتر موتور تعبیه شود تا به وسیله آن و با استفاده از مجموعه باتری ها موتور را به شکل دستی به راه اندازند.
برای روشن کردن پمپ آتش نشانی ممکن است روش های دیگری نیز وجود داشته باشد
در تمام پمپ ها
سیگنالی که نشان میدهد پمپ در عمل روشن شده و سبب افزایش فشار آب در خروجی پمپ شده است.
در پمپ های برقی
در پمپ های دیزلی
ظرفیت یا دبی خروجی پمپ نیز باید سالیانه آزمون شود. در این آزمون، پمپ باید در حالت کارکردن بدون آب و حداقل در ۴ نقطه دیگر از منحنی عملکرد پمپ (که یک در میان انتخاب میشوند) آزمون شود و داده های آنها جمع آوری گردد. در این آزمون، بیشترین دبی لازم که در طراحی سامانه اطفاء حریق محاسبه گردیده باید بدست آید.
به عبارت دیگر، ممکن است ظرفیت نهایی پمپ حتی بیشتر از حداکثر دبی محاسبه شده برای اطفاء حریق باشد که در این صورت ضرورتی ندارد حداکثر ظرفیت پمپ در آزمون مشاهده شود. انتخاب این ۵ نقطه برای آزمون ظرفیت پمپ، امکان ترسیم منحنی آزمون پمپ را فراهم میکند. پس از مقایسه منحنی آزمون با نیاز آبی سامانه اطفاء حریق، چنانچه منحنی بر نیاز آبی سامانه (به لحاظ دبی و فشار موردنیاز برای بدترین سناریوی محتمل) منطبق یا بیشتر از آن باشد وضعیت مطلوب و چنانچه منحنی آزمون پایین تر یا کمتر از حداکثر دبی محاسبه شده باشد پمپ نیازمند انجام سرویس و نگهداری است تا عملکرد آن دوباره بهبود یابد. در هر نقطه آزمون پمپ اطلاعات زیر باید ثبت شود:
در پمپ های برقی، علاوه بر اطلاعات قبلی موارد زیر نیز باید ثبت شود:
در پمپ های دیزلی، چنانچه نشانگرهای مربوطه نصب شده باشد اطلاعات زیر نیز باید ثبت شود:
هر شش ماه امتحان شود که پیچ های متصل کننده پمپ به فونداسیون، به اندازه مشخص شده توسط سازنده محکم میباشد (شکل ۱۵ -۲)
هم راستایی کوپلینگ ها نیز باید سالیانه بررسی شود. میزان هم راستایی کوپلینگ ها مطابق شکل ۱۶ -۲ قابل آزمون م یباشد. لازم به توضیح است فیلرها باید در ۴ نقطه در موقعی تهای ساعت ۱۲ ، ۱۵ ، ۱۸ و ۲۱ بین دو کوپلینگ وارد شوند.
وضعیت سیم کشی و بردهای سامانه کنترل پمپ نیز باید سالیانه بررسی شود و در تاییدیه سیستم اعلام و اطفا حریق آورده شود. بررسی کنید که در عایق سیم ها هیچ نشان های از ترک خوردگی، تغییر رنگ (بی رنگ شدگی) یا حرارت بیش از حد وجود ندارد و در بردهای مدار علاوه بر ترک خوردگی و بیرنگ شدگی اکسایش نیز مشاهده نمیشود. برای انجام این بررسی ها باید برق اصلی و اضطراری سامانه کنترل قطع باشد چنانچه قطع کامل برق ممکن نباشد باید برای پیشگیری از بروز خطر قوس الکتریکی تمهیدات لازم ایمنی پی شبینی شود (شکل ۱۷ – ۲)
اگر پمپ های انتقال فوم کنستانتره از نوع جا به جایی مثبت باشد موارد استثنای زیر وجود خواهد داشت :
عملکرد کل سامانه کف باید به طور سالیانه مورد آزمون قرار گیرد و در تاییدیه اعلام و اطفا حریق و پس از بازرسی و تست سیستم اعلام و اطفا حریق آورده شود. در این آزمون موارد زیر باید تایید شوند:
اندازه گیری شده و با فشارهای هیدرولیکی محاسبات طراحی مقایسه گردد. در صورت انطباق، عملکرد سامانه اطمینان بخش خواهد بود.
ایمنی
هنگام انجام آزمون های لازم روی سامانه های کف ضروری است موارد ایمنی مندرج در بخش آب فشان ها رعایت گردند.
بازرسی سامانه های کشف و اعلام حریق به تنهایی نمیتواند انتظارات عملکردی سامانه و تجهیزات مرتبط را مشخص نماید به همین دلیل این سامانه کشف و اعلام حریق باید به صورت دور های از نظر عملکردی نیز مورد آزمون و تست سیستم اعلام حریق قرار گیرند این کار باعث میشود که قابلیت اطمینان سیستم کشف و اعلام حریق در سطح مورد انتظار باقی بماند.
همه سامانه های جدید باید به طور کامل آزمون و تست اعلام حریق شوند و در تاییدیه اعلام و اطفا حریق آورده شود به این معنا که باید به صورت ۱۰۰ درصد صورت پذیرد.
آزمون پذیرش مجدد به منظور اطمینان از عملکرد درست سامانه اعلام حریق در زمانی صورت میپذیرد که جزئی به سامانه اضافه یا از آن حذف میشود. به عنوان مثال اگر در سامانه کنترل حریق یک فیوز با فیوز دیگر جایگزین گردد، آزمون مداری که از فیوز تغذیه میکند الزامی میباشد.
آزمون سامانه اعلام حریق میتواند به صورت آزمون بیصدا کردن هشداردهنده های سامانه و متوقف کردن توابع عملکردی کنترل اضطراری صورت پذیرد. کلیه ورودی ها وخروجی ها مطابق با ماتریس ورودی و خروجی باید مورد آزمون سامانه اعلام حریق قرار بگیرند تا از عملکرد صحیح خروجی ها اطمینان حاصل گردد. سپس بعد ازآزمون موفقیت آمیز ورودی ها و خروجی ها، هشداردهنده ها نیز مورد آزمون قرارمیگیرند. اگرچه حافظه ثبت وقایع یکی از بهترین روش ها برای دریافت صحیح سیگنال میباشد، ولیکن هشداردهنده ها و عملکردهای کنترلی باید حتما آزمون گردند تا از عملکرد صحیح آنها اطمینان حاصل نمود. آشکارسازهای دود و شعله که به صورت دوربین مدار بسته کارمیکنند و آشکارسازهای گاز باید مطابق با دستورالعمل سازنده آزمون گردند. برای آشکارسازهای منوکسید کربن باید آزمون پذیرش اولیه و همچنین آزمون سالیانه انجام گردد و در تاییدیه اعلام و اطفا حریق آورده شود. بعد از آزمون باید از بازگشت آشکارساز به حالت عادی اطمینان حاصل کرد.
حساسیت آشکارسازهای دود باید بعد از یکسال از طریق آزمون کالیبراسیون بررسی گردد تا در بازه استاندارد (بازه استاندارد حساسیت در دستورالعمل های سازنده درج شده است) قرار داشته باشند. اگر بعد از دومین آزمون کالیبراسیون، حساسیت آشکارساز در بازه استاندارد باقی مانده باشد، مدت زمان بین آزمون های کالیبراسیون مجاز است تا حداکثر ۵ سال تمدید گردد. چنانچه حساسیت آشکارساز دود از بازه استاندارد خارج گردد، تجهیز باید تمیز، کالیبره و یا جایگزین گردد. حداقل دو عدد آشکارساز یا بیشتر از انواع مختلف باید در هر مدار به صورت سالیانه آزمون گردد به طوری که در ۵ سال تمامی آشکارسازها آزمون شده باشند.
سامانه کنترل اعلام حریق شامل اجزای زیادی از ادوات الکترونیکی و مدارهای مختلف میباشد که باید به صورت سالیانه آزمون شوند و مورد بازرسی و تست سالیانه اعلام و اطفا حریق قرار گیرند. هدف از آزمون سامانه کنترل اعلام حریق موارد زیر میباشد :
جدول ماتریس ورودی و خروجی۳
لامپ ها و LED ها:: لامپ ها و چراغ هایLED را روشن نمایید . معمولا یک کلید تست لامپ بر روی سامانه کنترل اعلام حریق قرار دارد که با فشاردادن آن تمامیLED ها روشن میگردند و موارد خرابی را می توان تشخیص داد.
منبع تغذیه اولیه (اصلی)
باید آزمون حداکثر بار انجام دهید به این شکل که منبع تغذیه ثانویه را قطع نمایید و سامانه را زیر بیشینه بار (از جمله تمام هشداردهنده هایی که باید با هم فعال شود) آزمون کنید. منبع تغذیه ثانویه را نیز به همین روش آزمون نمایید. بعد از اتمام آزمون منابع تغذیه را متصل نمایید.
این آزمون سامانه کنترل اعلام حریق باید به صورت سالیانه صورت پذیرد. تمامی مدارهای سامانه کنترل باید دارای نظارت بوده ویک LED خطا بر روی سامانه قرار گرفته باشد. (تست و بازرسی ادواری سیستم اعلام حریق)) منبع تغذیه قطع نشدنی
اگر یک حامل انتقال تحت یک یا چند شرایط خطا همچنان قادر به فعالیت است، یکی از تجهیزات ورودی را در آن شرایط فراهم کنید و از دریافت سیگنال هشدار و سیگنال خطا در خارج از ناحیه تحت حفاظت اطمینان یابید.
دیزل ژنراتور
دیزل ژنراتورها باید به صورت ماهیانه آزمون گردند. اگر از دیزل ژنراتور به عنوان منبع تغذیه سامانه استفاده میشود، عملکرد ژنراتور و سوئیچ انتقال را مطابق چک لیست کنترلی دیزل ژنراتور بررسی نمایید.
منبع تغذیه قطع نشدنی
منبع تغذیه قطع نشدنی(UPS) باید به صورت سالانه آزمون گردند . اگر از (UPS) برای منبع تغذیه سامانه استفاده میشود.عملکرد آن را مطابق با NFPA111 بررسی نمایید.
منبع تغذیه ثانویه به صورت سالانه آزمون گردند. تمام منابع تغذیه اولیه (اصلی) را قطع و نشانگر خطای مربوط به قطع منبع تغذیه اولیه را بررسی کنید. جریان مورد نیاز سامانه را در وضعیت هشدار و وضعیت عادی اندازه بگیرید و بررسی کنید و با استفاده از اطلاعات سازنده، صحت توانایی باتری ها را در برآورده کردن نیازهای وضعیت هشدار و وضعیت عادی تایید کنید. سامانه اعلام حریق را به مدت ۵ دقیقه و سامانه ارتباط صوتی اضطراری را برای ۱۵ دقیقه فعال کنید. در پایان آزمون اعلام حریق، منابع تغذیه اولیه (اصلی) را دوباره وصل کنید. تمامی منابع تغذیه به کاربرده شده در نقاط مختلف نیز باید به همین شکل آزمون گردند.
آزمون باتری ها باید هر ۶ ماه صورت پذیرد. پیش از آزمون باتری ها، مطمئن شوید که نرم افزار سامانه در حافظه موقت ذخیره شده است و از دست نخواهد رفت.
آزمون مقاومت الکتریکی (آزمون اهمی)
دستگاه های تکرارکننده
دستگاه های تکرارکننده باید به صورت سالیانه آزمون گردند. از عملکرد و شناسایی صحیح دستگاه های تکرارکننده اطمینان یابید. اگر لازم است، عملکرد صحیح آنها را تحت شرایط خطا بررسی کنید.
هادی های فلزی
هادی های فلزی نیز باید سالیانه آزمون گردند و در تاییدیه اعلام و اطفا حریق آورده شود.
هادی های غیر فلزی باید به صورت سالیانه آزمون گردند و در تاییدیه سیستم اعلام و اطفا حریق آورده شود.
روش آزمون هادی غیرفلزی
تمامی تجهیزات الکترومکانیکی باید به صورت سالیانه آزمون گردند و در تاییدیه سیستم اعلام و اطفا حریق آورده شود. البته باید توجه داشت که این تجهیزات منقضی گردیده و هم اکنون از تجهیزات الکترونیکی استفاده میگردد.
روش آزمون
آشکارسازهای حرارت (تست دتکتورهای حرارت)
این نوع آشکارسازها(تست دتکتورهای حرارت) به صورت سالیانه آزمون میگردند.
لوازم مورد نیاز برای آزمون آشکارساز حرارت (شکل ۲۱ -۲ ):
شستی های اعلام حریق
شستی های اعلان حریق باید سالانه آزمون گردند.
روش آزمون شستی های اعلام حریق
– شستی های اعلام حریق را براساس دستورالعمل سازنده فعال کنید. هم شستی های اعلام حریق دارای عملکرد با کلید پیش سیگنال و هم شستی برای هشدار عمومی را آزمون کنید.
آشکارساز شعله
آشکار سازهای شعله باید سالانه آزمون گردند.(تست و بازرسی آشکارساز های شعله)
لوازم مورد نیاز برای آزمون و تست آشکار ساز شعله (شکل ۲۲ – ۲):
یک عدد ابزار آزمون آشکارساز شعله سازگار با طول موج طیف نوری درنظرگرفته شده از طرف سازنده.
روش آزمون
آشکارسازهای شعله را مطابق دستورالعمل سازنده آزمون کنید تا صحت عملکرد هر آشکارساز شعله را براساس موارد زیر تعیین نمایید:
در مورد آشکارسازهای قابل تنظیم در محل سایت، آشکارسازهایی که خارج از بازه حساسیت تایید شده هستند را تعویض یا طوری تنظیم کنید تا حساسیت شان در بازه تایید شده قرار بگیرد. حساسیت آشکارسازهای شعله را با منبع نوری که میزان تابش اندازه گیری نشده ای را در یک فاصله نامشخص از کاشف ارایه میکند تعیین نکنید.
آشکارسازهای دود
آشکارسازهای دود باید سالانه آزمون گردند و در تاییدیه سیستم اعلام و اطفا حریق آورده شود.
لوازم مورد نیاز برای آزمون آشکارساز دود (شکل ۲۳ – ۲):
بازرسی و تست آشکار ساز دود به جز آشکارسازهای مورد استفاده برای ساختمان های یک یا دو خانوار:
آزمون حساسیت آشکارسازهای دود
یکی از آزمون های زیر را انجام دهید تا مطمئن شوید دود در بازه حساسیت استانداردی قرار دارد:
آشکارساز کربن منوکسید
این نوع آشکارسازها باید سالانه آزمون گردند(تست سالیانه سیستم اعلام حریق).
روش آزمون
به محفظه حسگر از طریق منافذ آن اطمینان یابید. از تجهیز استاندارد مورد CO تجهیزات را در محل آزمون کنید تا از ورود گاز
قبول سازنده استفاده نمایید یا مطابق با دستورالعمل سازنده عمل کنید.
تجهیزات ورودی نظارتی
سوئیچ شیر کنترلی: این نوع تجهیزات باید هر ۶ ماه آزمون گردند.
روش آزمون
– شیر را فعال نمایید و از دریافت سیگنال در محدوده دو دور چرخش دستی شیر از نقطه آغازین یا در محدوده یک پنجم مسافت پیمایش یا مطابقت آن با دستورالعمل سازنده اطمینان حاصل کنید.
سوئیچ فشار بالا یا پایین هوا: این نوع تجهیزات باید به صورت سالانه تست و بازرسی سیستم اعلام اطفا حریق و آزمون گردند.
روش آزمون
نسبت به سطح فشار 10psi (70kPa) سوئیچ را فعال کنید و از دریافت سیگنال هنگام افزایش یا کاهش فشار به میزان حداکثرمورد نیاز، مطمئن شوید. سوئیچ دمای اتاق : این نوع تجهیزات باید به صورت سالانه آزمون گردند و در تاییدیه سیستم اعلام و اطفا حریق آورده شود
روش آزمون
۴۰º F یا ۴/۴ºC سوئیچ را فعال کنید و از دریافت سیگنال نشا ندهنده افت دمای اتاق به زیر
و بازگشت آن به بیش از این دما اطمینان حاصل نمایید.
سوئیچ سطح آب : این نوع تجهیزات باید هر۶ ماه آزمون گردند و در تاییدیه اعلام و اطفا حریق آورده شود.
روش آزمون
سوئیچ را فعال کنید و از دریافت سیگنال نشان دهنده کاهش یا افزایش سطح آب به اندازه ۷۰ میلی متر از سطح مورد نیاز در مخزن فشار و یا حداکثر ۳۰ میلی متر از سطح مورد نیاز در مخزن بدون فشار اطمینان حاصل کنید.همچنین از بازگشت سطح آب به حد مورد نیاز اطمینان حاصل کنید.
سوئیچ دمای آب : این نوع تجهیزات باید سالانه تست و بررسی سیستم اعلام اطفا حریق و آزمون گردند.
روش آزمون تست و بازرسی سیستم اعلام و اطفا حریق :
۴۰ºFیا ۴/۴ºC سوئیچ را فعال کنید و از دریافت سیگنال نشان دهنده افت دمای آب زیر
و بازگشت آن به بیش از این دما اطمینان حاصل کنید.
آشکارساز جریان آب نوع مکانیکی : این نوع تجهیزات باید هر۶ ماه آزمون گردند.
روش آزمون/ تست و بازرسی سیستم اعلام و اطفا حریق
در این آزمون آب باید از یک خروجی آزمون، به اندازه آب جریان یافته از یک اسپرینکلر با کوچکترین اندازه اوریفیس نصب شده در سامانه تر و یا یک خروجی آزمون کنارگذر در سامانه های خشک، پیش عمل گر یا سیلابی مطابق بخش آزمون سامانه های آب فشان، جریان یابد.
این نوع آشکارسازها باید سالانه تست و بازرسی سیستم اعلام و اطفا حریق و آزمون گردند.
لوازم مورد نیاز برای آزمون آشکارساز چندمنظوره
روش آزمون/ تست و بازرسی سیستم اعلام و اطفا حریق
هر یک از اصول آشکارسازی موجود در آشکارساز (مانند دود، حرارت و co) را به صورت مستقل و با صرف نظر از وضعیت پیکربندی در زمان آزمون، آزمون کنید. همچنین هر آشکارساز را مطابق با دستورالعمل سازنده آزمون کنید، اگر فناوری به کاررفته امکان بررسی پاسخ های حسگر مجزا را میدهد، حسگرهای مجزارا با هم آزمون کنید.
آزمون ها را با ایجاد پدیده های فیزیکی مرتبط با تجهیز در محفظه حسگر آشکارساز انجام دهید. بررسی الکترونیکی (آهن ربا، مقادیر آنالوگ و… ) جهت تامین این نیاز کافی نیست.
با بررسی دستورالعمل سازنده اطمینان حاصل کنید که گاز مورد استفاده در آزمون بررسی اعلان و اطفا حریق، به عملکرد محفظه آشکارسازی تجهیز چند حسگره، چند ضابط های یا ترکیبی آسیب نمیزند. از طریق بررسی نشانگرهای آشکارسازها در تجهیزات یا در مرکز کنترل، نتیجه آزمون هر آشکارساز را تایید کنید. جایی که حسگرهای مجزای یک کاشف را نمیتوان به صورت انفرادی آزمون کرد، حسگر اولیه را آزمون نمایید.
این تجهیزات در مناطق اطفاء حریق گازی استفاده میشوند که در اثر فعال شدن سیستم اطفا میزان اکسیژن محیط به شدت کاهش مییابد. بنابراین ممکن است در صورت گیرافتادن افراد در این مکان ها لازم باشد جریان تخلیه گاز متوقف گردد. بدین منظور میتوان از برخی تجهیزات مانند سوئیچ های لغو عملیات اطفاء حریق استفاه کرد. استفاده از این تجهیزات در برخی استانداردها الزامی و در برخی دیگر اختیاری است. این تجهیزات باید سالانه بازرسی و تست سیستم اعلام و اطفا حریق و نیز آزمون گردند.
روش آزمون تست و بازرسی سیستم اعلام و اطفا حریق
مدار آشکارسازی زون متقاطع : در هر زون یک آشکارساز را فعال کنید. از وقوع توالی صحیح باعملکرد زون اول و بعد از آن عملکرد زون دوم اطمینان حاصل کنید.
مدار نوع ماتریکس: همه آشکارسازهای سامانه را فعال کنید. از برقراری شرایط صحیح مندرج درماتریکس با فعال شدن هر آشکارساز اطمینان حاصل کنید.
مدار شیر برقی تخلیه : از صحت عملکرد شیر برقی مطمئن شوید.
مدار زون شمارنده، ترتیبی یا تصدیق شده : آشکارسازهای لازم را حداقل در چهار موقعیت از مدارفعال کنید. از ترتیب صحیح هشدار آشکارساز اولسوئیچ لغو و دوم اطمینان حاصل نمایید.
همه دستگاه ها یا مدارهای ذکر شده در بالا یا ترکیبی از آن ها:با ایجاد قطعی در مدار، صحت نظارت الکتریکی آن ها را بررسی کنید.
روش آزمون
اتصالات تجهیزات واسط را با فعال کردن یا شبیه سازی تجهیزات مورد نظارت آزمون کنید. اطمینان حاصل کنید سیگنال هایی که باید ارسال شوند، در مرکز کنترل دریافت می شوند.
تجهیزات اعلام هشدار صوتی و تصویری
تجهیزات اعلام هشدار صوتی باید سالانه آزمون گردند :
روش آزمون
تجهیزات اعلام هشدار صوتی- گفتاری (بلندگوها و سایر تجهیزات پیام رسان صوتی)
روش آزمون
برای آزمون اولیه و پذیرش مجدد، بلندی صدا سیگنال ها را با یک ابزار استاندارد سنجش سطح صوت اندازه بگیرید. بلندی صدا را در سراسر منطقه تحت حفاظت اندازه بگیرید و تایید کنید که مطابق با الزامات استاندارد NFPA72 هستند. مطمئن شوید که اطلاعات صوتی قابل تشخیص و فهم هستند.
۲-۸-۶-۲۵ تجهیزات اعلام هشدار تصویری
این تجهیزات باید سالانه تست و بازرسی سیستم اعلام و اطفا حریق آزمون گردند.
روش آزمون
آزمون اولیه و آزمون پذیرش مجدد را مطابق دستورالعمل سازنده انجام دهید. اطمینان حاصل کنید که تجهیزات اعلام هشدار مطابق جانمایی تایید شده نصب شده باشند. بررسی نمایید که تغییرات انجام شده در چیدمان طبقه بر جانمایی تایید شده تاثیر ندارند. اطمینان بیابید که درجه شدت نور برحسب کاندلا مطابق با نقشه تایید شده باشد. تایید کنید که همه تجهیزات اعلام هشدار تصویری کار می کنند.
اعلام هشدار صوتی مشخص کننده محل خروج
این تجهیزات باید سالانه آزمون گردند و در تاییدیه سیستم اعلام و اطفا حریق آورده شود. آزمون ها را مطابق دستورالعمل ارایه شده توسط سازنده انجام دهید.
عملکردهای کنترل اضطراری
این تجهیزات باید سالانه آزمون گردند.
برای آزمون اولیه، آزمون پذیرش مجدد و آزمون دوره ای، از فعال شدن تجهیزات واسط عملکرد کنترل اضطراری اطمینان حاصل کنید. جایی که تجهیزات واسط عملکرد کنترل اضطراری در طول آزمون تجهیز ورودی، غیر فعال یا قطع شده است، اطمینان یابید که پس از آزمون به درستی به حالت اولیه خود برگشته باشد.
تقویت کننده صدا: این تجهیزات باید سالانه آزمون گردند و در تاییدیه سیستم اعلام و اطفا حریق آورده شود. از عملکرد صحیح سوئیچ قطع و وصل و تجهیز پشتیبان اطمینان حال کنید.
سیگنال تماس سکوت: این تجهیزات باید سالانه آزمون گردند. از عملکرد و دریافت سیگنال در سامانه کنترل اطمینان حاصل نمایید.تجهیز نمایشگر (Ring Down) Off-Hood : این تجهیزات باید سالانه آزمون گردند. تلفن را قطع یا وصل نمایید و از دریافت سیگنال در سامانه کنترل اطمینان حاصل نمایید.
سوکت تلفن : این تجهیزات باید سالانه آزمون گردند و در تاییدیه اعلام و اطفا حریق آورده شود. سوکت تلفن را به صورت چشمی بازرسی نمایید و از ارتباط آن با تلفن اطمینان حاصل نمایید.
تلفن : این تجهیزات باید سالانه بررسی شود و در تاییدیه اعلام و اطفا حریق آورده شود. هر تلفن را فعال نمایید و از صحت عملکرد آن اطمینان حاصل کنید.
عملکرد سیستم:این تجهیزات باید سالانه بررسی شود و تاییدیه اعلام و اطفا حریق دریافت نماید. از عملکرد سیستم، شفافیت و کیفیت صدا اطمینان حاصل نمایید.
برای اطمینان از عملکرد صحیح تجهیزات در مواقع اضطراری. اگر سیستم نقص داشته باشد، در زمان آتشسوزی ممکن است بهدرستی عمل نکند و خسارات جبرانناپذیری به بار بیاورد.
معمولاً توصیه میشود تست ماهانه (تست عملکردی ساده) و بازرسیهای دورهای (فصلی یا سالانه) توسط کارشناسان معتبر انجام شود.
بله. طبق قوانین ایمنی و مقررات ملی ساختمان، همه ساختمانهای عمومی، صنعتی و اداری موظف به انجام بازرسیهای دورهای هستند.
کپسولهای آتشنشانی، شیرها و نازلها، لولهکشی، پمپها، مخازن تحت فشار و سیستمهای گازی یا آبی.
۳-۲ فهرست بازبینی ماهیانه خاموش کننده های دستی
۳-۳ فرم ثبت سوابق بازرسی های ماهیانه خاموش کننده های دستی
جداول تعیین دبی هیدرانت ها
معادله و جدول محاسبه نتایج حاصل از آزمون دبی در هیدرانت ها
تابلوی هشدارهای ایمنی برای سامانه های اطفای حریق با گاز دی اکسید کربن
مستندات مرجع:
(1 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...
