بازرسی فنی و تست چاه ارت

بازدیدها: ۶۹۶۴

بازرسی فنی و تست چاه ارت از نکات مهمی در صنعت و ساختمان است که در این مقاله به آن اشاره شده است.مقاومت مخصوص زمین ρ: مقاومت یک متر مکعب از زمین به ابعاد ۱×۱×۱ متر که بین دو الکترود صفحه ای مقابل هم سنجیده شده و واحد آن Ω-m می باشد.

تعریف گراند یا ارت: گراند یا ارت در سیستم سیم کشی برق AC ، هادیی است که یک مسیر با امپدانس کمی را به زمین ایجاد تا از بروز ولتاژهای خطرناک گذرا در تجهیزات جلوگیری نماید.

هادی زمین (GROUNDING CONDUCTOR) دارای جریان نمی باشد.

عموما در آمریکای شمالی از کلمه GROUND  و در کشورهای انگلیسی زبان از EART استفاده می نمایند.

هدف از بکاربردن اتصال زمین (ارت):

۱ ـ حفاظت و ایمنی جان انسان

۲ـ حفاظت و ایمنی وسایل و تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی

۳ ـ فراهم آوردن شرایط ایده‌ال جهت کار

۴ ـ جلوگیری از ولتاژ تماسی

۵ ـ حذف ولتاژ اضافی

۶ ـ جلوگیری از ولتاژهای ناخواسته و صاعقه

۷ ـ اطمینان از قابلیت کار الکتریکی

۸- کاهش افت ولتاژ و افت توان بر اثر عدم تعادل بار در سیستم

تست چاه ارت

به منظور حصول اطمینان از صحت کار کرد سیستم ارت در مقابل اضافه ولتاژهای تولید شده در بدنه که باعث صدمه دیدن دستگاهها و افراد می‌شود ، همچنین ولتاژهای بسیار زیاد و خطرناک ناشی از برخورد صاعقه با دکلهای کامپیوتری ضروریست مقاومت سیستم ارت به صورت سالانه اندازه گیری شود.

دردو حالت میبایستی میزان اهم چاه ارت را با دستگاه ارت تستر اندازه گیری کرد:۱-در حالت بسته (رینگ)۲-در حالت باز

در حالت بسته باید زیر ۲ اهم و در حالت باز زیر ۵ اهم باشد.در غیر این صورت باید چاه ارت را احیاء کرد.

لزوم اندازه گیری و تست چاه ارت

بازرسی فنی و تست چاه ارت بر اساس ماده ۱۳-۲-۵ (تاسیسات الکتریکی راباید قبل از شروع بهره برداری یا پس از هر تغییر عمده در آن آزمود تا نسبت به صحت کارهای انجام شده طبق این مقررات اطمینان حاصل شود). همچنین بر اساس بند پ ۱-۹-۴ مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان (در پایان کار احداث هر الکترود زمین و از آن پس به صورت دوره ای باید مقاومت آن را نسبت به جرم کلی زمین به کمک دستگاه های قابل قبول برای انجام این کار و توسط افراد کار آزموده اندازه گیری کرد و اگر تغییرات قابل ملاحظه ای در مقاومت الکتریکی مشاهده شد نسبت به توسعه سیستم اتصال زمین با احداث الکترودهای جدید اقدام نمود).

علاوه بر آن بر اساس ماده ۲۲-۷-۸-۵ مبحث بیست و دوم مقررات ملی ساختمان (آزمون اندازه گیری مقاومت الکترود زمین باید با استفاده از تجهیزات و روش های تایید شده به صورت دوره ای تست چاه ارت انجام شود).

تست چاه ارت

انواع روش های تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین:

  • تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت سیستم ارت به روش ۶۲٪
  • تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت سیستم ارت به روش افت ولتاژ
  • تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین به روش کلاسیک
  • تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین به روش شیب
  • تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین به روش آزمون ۹۰/۱۸۰
  • تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین به روش چیدمان مثلثی
  • تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین به روش تکنیک الکترود متصل
  • تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت سیستم ارت به روش دو الکترودی (ارت مرده)
  • تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین بدون کوبیدن میله
  • تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین به روش تزریق جریان (کلمپی)
  • تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین به روش سه نقطه
تست چاه ارت
تست چاه ارت

بازرسی فنی و تست چاه ارت با روش های افت پتانسیل

ویژگی مشترک این روش ها (بازرسی فنی و تست چاه ارت) اندازه گیری افت پتانسیل ناشی از تزریق جریان به زمین توسط دستگاه ارت سنج و با استفاده از میل کوبی است . روش های مبتنی بر افت پتانسیل پر کاربردترین و قابل اطمینان ترین روش ها هستند.

بازرسی فنی و تست چاه ارت با روش افت پتانسل کلاسیک

در این روش تست چاه ارت از دو میل برای اتصال ترمینال های دستگاه به زمین جهت تست چاه ارت که یکی (میل جریان) و دیگری (میل ولتاژ) نامیده می شوند جهت تست چاه ارت استفاده می شود. مطابق شکل زیر میل دورتر میل جریان در فاصله ای کافی و مناسب از الکترود اصلی جهت تست چاه ارت کوبیده می شود به گونه ای که این دو خارج از حوزه مقاومتی هم قرار می گیرند (فاصله Dc).میل نزدیکتر یعنی ولتاژ در فاصله Dp نزدیک به الکترود اصلی (مثلا پنج درصد Dc) کوبیده شده و مقاومت نشان داده شده تست چاه ارت توسط دستگاه یادداشت می شود.سپس میل ولتاژ در نقاط متعدد با فواصل مساوی (مثلا در ۲۰ نقطه) تا نزدیک میل جریان مانند شکل جابه جا شده و هر بار مقاومت اندازه گیری شده در تست چاه ارت یادداشت می شود.نمودار مقاومت های اندازه گیری شده بر حسب فاصله در دو حالت مختلف در شکل زیر نشان داده شده است.هر گاه در تست چاه ارت فاصله الکترود جریان با الکترود اصلی مناسب بوده و شرایط اندازه گیری و تست چاه ارت صحیح نیز فراهم باشد مانند منحنی A در شکل پایین مقاومت زمین به صورت صعودی با یک ناحیه تخت در وسط شکل خواهد بود که مقدار ناحیه تخت ،اندازه واقعی مقاوت الکترود اصلی می باشد. در شرایطی که در تست چاه ارت فاصله Dc کمتر از مقدار مناسب باشد،نمودار منحنی مانند B در شکل بوده و در این صورت اندازه گیری معتبر نیست. در چنین حالتی باید با افزایش فاصله میل جریان از الکترود اصلی ، تمامی مراحل تست چاه ارت و اندازه گیری را تکرار نمود تا منحنی مناسب حاصل شود.

تست چاه ارت

شکل ۳- تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین به روش افت پتانسل کلاسیک

تست چاه ارت

شکل (۴) منحنی های مقاومت – فاصله در روش افت پتانسیل کلاسیک

بازرسی فنی و تست چاه ارت نکات اجرایی

۱) در تست چاه ارت فاصله مناسب جهت کوبیدن میل جریان باید به گونه ای انتخاب شود که حوزه مقاومتی آن با حوزه مقاومتی الکترود زمین تداخل نداشته باشد . توصیه می شود در بازرسی فنی و تست چاه ارت این فاصله از ۵ برابر بزرگترین بعد الکترود زمین کوچکتر نباشد.

۲) توصیه می شود در هنگام تست چاه ارت الکترود زمین ،میل جریان و میل ولتاژ در یک راستا و به صورت خطی چیدمان شوند.

۳) در صورت وجود موانع در هنگام بازرسی فنی و تست چاه ارت  و فراهم نبودن فاصله کافی جهت کوبیدن میل ها در یک راستا ، مطابق شکل ۹ چیدمان میل ها می تواند به صورت مثلثی اجرا شود.

۴) برای تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین گسترده که نیاز به استفاده از سیم های بلند برای اتصال به میل های جریان ولتاژ و در نتیجه احتمال بروز خطای ناشی از تداخل الکترومغناطیس وجود دارد و همچنین در مواردی که محدودیت هایی در کوبیدن میل ولتاژ در چیدمان خطی میل ها به وجود می آید ، توصه می شود در تست چاه ارت از روش ۱۸۰/۹۰  استفاده شود .

۵) برای بهبود کیفیت تست چاه ارت و آزمون اندازه گیری مقاومت پیشنهاد می شود مقداری آب نمک در اطراف میل جریان و میل ولتاژ به خاک ریخته شود. توجه شود که این عمل برای الکترود زمین تحت آزمون ممنوع می باشد.

۶) سیم های رابط بین دستگاه و میل ها باید یه طور کامل از روی قرقره ها باز شوند و به صورت باز شده روی زمین رها شوند (دقت شود که سیم های رابط در هنگام تست چاه ارت تشکیل حلقه ندهند).

 

بازرسی فنی و تست چاه ارت نحوه اتصال دستگاه ارت سنج:

اتصال دستگاه به میل های ولتاژ و جریان الکترود اصلی به دو شکل امکان پإیر است:

الف- بازرسی فنی و تست چاه ارت با روش چهار سیمه : در این روش تست چاه ارت ترمینال های P1 و C1 با دو سیم مجزا به الکترود اصلی متصل شده و P2و C2 هم به ترتیب به میل های ولتاژ و جریان وصل می شوند .این روش در دستگاه های سه ترمیناله ( سه سیمه) قابلیت اجرا ندارند.

ب- بازرسی فنی و تست چاه ارت با روش سه سیمه : در این روش تست چاه ارت P1 و C1 به کمک رابط (یا جامپر) به هم متصل شده و توسط یک سیم مشترک به الکترود اصلی P2 و C2 هم به ترتیب به میل های ولتاژ و جریان وصل می شوند .در برخی دستگاه های ارزان قیمت ترمینال های P1 و C1 در داخل دستگاه به هم متصل شده و معمولا E نامگذاری می شوند . بدیهی است چنین دستگاه هایی قابلیت اندازه گیری به روش چهار سیمه را ندارند.

تفاوت مهم این دو روش تست چاه ارت در این است که در روش تست چاه ارت سه سیمه ،مقاومت سیم رابط الکترود اصلی در مقدار مقاومت اندازه گیری وارد شده و زمانی که مقاومت الکترود اصلی کوچک باشد ، ممکن است ایجاد خطا کند. بنابراین می توان گفت در تست چاه ارت با روش اندازه گیری سه سیمه ، بهتر است دستگاه ارت سنج در نزدیکی الکترود زمین قرار گیرد. تفاوت اتصالات این روش ها در شکل زیر آمده است.

تست چاه ارت

شکل (۵) انواع روش های اتصال (سه سیمه و چهار سیمه) دستگاه ارت سنج به الکترود تحت آزمون (در این شکل اتصال P2 یا P به میل ولتاژ و C2 و C به میل جریان نشان داده نشده است)

ساده سازی تست چاه ارت به روش افت پتانسیل

تعداد نقاط اندازه گیری و ترسیم دقیق نمودار مقاومت – فاصله در تست چاه ارت با روش افت پتانسیل نیاز به صرف زمان زیادی دارد و در برخی موارد نیز رسیدن به ناحیه تخت به علت محدودیت های فضا یا اجرا ، امکان پذیر نیست. در این گونه موارد از روش های ۵۰% ، ۶۲% و شیب که هر سه بر مبنای روش پایه افت پتانسیل هستند،استفاده می شود.

بازرسی فنی و تست چاه ارت با روش افت پتانسیل ۶۲%

این روش تست چاه ارت و اندازه گیری مبتنی بر این قاعده است که در روش افت پتانسیل ، مقدار واقعی الکترود زمین تحت آزمون هنگامی به دست می آید که فاصله میل ولتاژ تا الکترود زمین برابر با ۱۶.۸% (تقریبا ۶۲ درصد) فاصله میل جریان تا الکترود زمین باشد. البته کماکان صحت این روش منوط بر مناسب بودن فاصله بیم میل جریان و الکترود تحت آزمون است. برای اجرای تست چاه ارت این روش مراحل زیر باید انجام شوند:
۱) در زمان تست چاه ارت الکترود زمین تحت آزمون اندازه گیری از مابقی سیستم به طور کامل جدا و ایزوله شود.
۲) میل جریان دستگاه تست چاه ارت در فاصله مناسبی از الکترود زمین کوبیده شود.
۳) میل ولتاژ در فاصله ای برابر با ۶۲% فاصله بین الکترود زمین و میل جریان نسبت الکترود زمین کوبیده شود.
۴) مقدار نشان داده شده توسط دستگاه ارت سنج خوانده و ثبت شود.
۵) برای بررسی صحت مقدار قرائت شده در گام قبلی، هنگام تست چاه ارت میل ولتاژ یکبار در فاصله ۵۰% و بار دیگر در فاصله ۷۰% کوبیده شود و دو عدد دیگر خوانده شود . چنانچه هر دو مقدار به دست آمده در این آزمون ها نسبت به مقدار خوانده شده در فاصله ۶۲% بیش از ۵% تفاوت نداشته باشد ، آنگاه مقاومت اندازه گیری شده در فاصله ۶۲% به عنوان مقدار مقاومت الکترود زمین منظور می گردد . تست چاه ارت در صورت اختلاف بیش از ۵% میل جریان باید در فاصله دورتر نسبت به حالت قبل جابه جا شده و گام های ۳ و ۴ تکرار شود.

تست چاه ارت

شکل (۶) اندازه گیری مقاومت الکترود زمین به روش افت پتانسیل ۶۲ %

یادآوری: در برخی از مراجع و همچنین توصیه سازندگان دستگاه های ارت سنج جهت تست چاه ارت به روش افت پتانسیل ۵۰% اشاره شده است.

مراحل اجرای تست چاه ارت در این روش مشابه با روش ۶۲% بوده و تنها تفاوت در انتخاب فاصله میل ولتاژ از مرکز الکتریکی سیستم زمین بوده که به جای ۶۲% ، میل ولتاژ باید در فاصله ۵۰% مستقر شود. به عبارت دیگر میل ولتاژ دقیقا در وسط فاصله DC هنگام بازرسی فنی و تست چاه ارت کوبیده شود و مقاومت زمین مانند روش افت پتانسیل کلاسیک توسط دستگاه ارت سنج اندازه گیری شود.سپس میل ولتاژ به دو نقطه با فاصله Dc 10% از نقطه وسط به طرفین جابه جا شده (در فواصل Dc 40% و Dc 60% از الکترود اصلی کوبیده می شود) و دو عدد دیگر برای مقاومت به دست می آید . اگر این دو عدد حداکثر ۵% با مقاومت وسط اختلاف داشته باشند، این تست چاه ارت و اندازه گیری معتبر خواهد بود و میانگین این سه عدد به عنوان مقاومت الکترود منظور می گردد.

تست چاه ارت با تکنیک آزمون ۱۸۰/۹۰

این تکنیک معمولا برای اعتبار سنجی تست چاه ارت با روش های شیب و ۶۲% از طریق مقایسه نتایج حاصله به کار می رود. دستگاه ارت سنج و میل ها باید مطابق شکل (۷) جهت تست چاه ارت پیکر بندی گردد.
در این روش تست چاه ارت، میل جریان C2 در فاصله مناسبی از سیستم تحت آزمون (DC) و میل ولتاژ با زاویه ۹۰ درجه یا ۱۸۰ درجه نسبت به راستای استقرار میل جریان کوبیده می شود و چند اندازه گیری در فواصل مختلف (برای میل ولتاژ) مانند DC 0.6 ،DC 0.4 و DC 0.8 انجام می گیرد (Dc همان فاصله میل جریان تا سیستم تحت آزمون است).
نموداری که ترسیم می شود به مانند منحنی ۴ در شکل (۸) می باشد و باید به سمت مقدار واقعی مقاومت میل کند ولی هرگز به این مقدار نخواهد رسید. از طریق برون یابی نقطه DC می توان مقدار واقعی مقاومت الکترود تحت آزمون را تخمین زد.
توجه: اجرام فلزی یا کابل های مدفون در خاک می توانند با ایجاد تغییرات جدی در شکل نمودار ، تست چاه ارت و آزمون را به سوی نتایج اشتباه سوق دهند. یکسانی نتایج حاصل از اندازه گیری به کمک تکنیک ۱۸۰/۹۰ با اندازه گیری و تست چاه ارت به شیوه معمول (کوبیدن میل های ولتاژ و جریان در امتداد یک خط راست) در هر یک از روش های شیب ۶۲% بیانگر صحت این آزمون ها بازرسی فنی و تست چاه ارت می باشد.

تست چاه ارت

شکل (۷) : آزمون ۱۸۰/۹۰

تست چاه ارت

شکل (۸) نتایج آزمون ۱۸۰/۹۰

بازرسی فنی و تست چاه ارت با تکنیک چیدمان مثلثی

معمولا میل های ولتاژ و جریان مانند شکل (۹) در امتداد یک خط راست کوبیده شده و اندازه گیری (تست چاه ارت) انجام می شود . در صورتی که به دلیل محدودیت های مختلفی که در فضاهای شهری وجود دارد ، امکان میل کوبی جهت تست چاه ارت در امتداد یک خط راست وجود نداشته باشد ، میتوان میل ها را مانند شکل (۱۰) در یک چیدمان مثلثی کوبیده و بازرسی فنی و تست چاه ارت را انجام داد.
تذکر: در چیدمان مثلثی جهت تست چاه ارت زاویه بین دو راستای DP و DC نباید زیاد باشد زیرا در صورتی که این زاویه در چیدمان مثلثی به سمت ۹۰ درجه نزدیک شود باید نکات تست چاه ارت مربوط را از بخش ۷-۴ در نظر گرفت و مقدار DP و DC نزدیک باشد.

تست چاه ارت

شکل (۹) : چیدمان الکترود ها جهت تست چاه ارت به صورت خطی

تست چاه ارت

شکل (۱۰) چیدمان الکترود ها جهت تست چاه ارت به صورت مثلثی

بازرسی فنی و تست چاه ارت با روش تکنیک الکترود متصل

با توجه به اینکه آمپر مترهای درونی دستگاه های ارت سنج ، کل جریان خارج شده از دستگاه را می خوانند لذا پیشاز اقدام به اندازه گیری مقاومت یک الکترود زمین باید آن را از سیستم جدا نمود تا کل جریان آزمون از تالکترود مورد نظر عبور کرده و مقاومت همان الکترود اندازه گیری شود وگرنه مقاومت کل سیستم زمین خوانده می شود.
برای رفع این مشکل و اندازه گیری بدون نیاز به جدا کردن الکترود تحت آزمون، بعضی از دستگاه های ارت سنج، مجهز به یک آمپر متر کلمپی (چنگکی) هستند که روی الکترود تحت تست قرار داده شده و مطابق شکل ۱۱ توسط یک سیم رابط به دستگاه وصل می شود. در حقیقت این آمپرمتر جایگزین آمپر متر درونی دستگاه می گردد.

تست چاه ارت

شکل ۱۱:تست چاه ارت با ارت سنج سه ترمیناله همراه با کلمپ جریان

بازرسی فنی و تست چاه ارت به روش دو نقطه ای

در این روش تست چاه ارت علاوه بر الکترود زمین تحت آزمون، یک الکترود زمین کمکی نیز مورد نیاز است. نتیجه اندازه گیری هم حاصل جمع مقاومت هر دو الکترود فوق می باشد. با توجه به اینکه مقدار اندازه گیری شده به عنوان مقاومت الکترود تحت آزمون منظور می گردد در این روش تست چاه ارت باید مقاومت الکترود کمکی در برابر مقاومت الکترود تحت آزمون تست چاه ارت ، ناچیز باشد.

مطابق با کاتالوگ سازنده ، اتصالات لازم به الکترود آزمون و الکترود کمکی انجام و تست چاه ارت و اندازه گیری انجام می شود. (شکل ۱۲)

تست چاه ارت

شکل ۱۲: تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین به روش دو نقطه ای

محدودیت ها ، مزایا و کاربرد

آشکار است که این روش برای اندازه گیری سامانهه ای کم مقاومت ، می تواند دربردارنده خطاهای بزرگی باشد .

ضمنا اگر الکترود تحت آزمون در محدوده الکترود کمکی قرار گرفته باشد ، آنگاه تداخل نواحی مقاومتی دو الکترود می تواند منشا خطای قابل توجهی گردد. لذا این روش تست چاه ارت تنها در مواردی مفید است که کل نیاز ما، انجام آزمونی از نوع رد/قبول باشد. عدم نیاز به میل کوبی موجب سرعت و سهولت اجرای تست چاه ارت با این روش می گردد.

تست چاه ارت با روش تزریق جریان کلمپی

بازرسی فنی و تست چاه ارت با روش تزریق جریان کلمپی ذاتا مشابه تست چاه ارت به روش دو نقطه ای است و محدودیت ها و کاربرد های همان روش را داشته و مانند آن ، امکان اعتبار سنجی نتایج آزمون و تست چاه ارت وجود ندارد. اجرای آن نیز شبیه تست چاه ارت به روش دو نقطه ای می باشد. تنها تفاوت این است که در این روش تست چاه ارت نیازی به جدا کردن الکترود تحت آزمون از سامانه زمین نیست.بنابراین علاوه بر سهولت و سرعت بیشتر در اجرای کار، مزایای متصل ماندن الکترود تحت آزمون به سامانه زمین را نیز داراست.

در این روش از دستگاه های ارت سنج مخصوصی جهت تست چاه ارت استفاده می شود که معمولا دو کلمپ دارند و این دو کلمپ توسط دو سیم رابط به دستگاه وصل می شوند.روش اندازه گیری به این شکل است که این دو کلمپ به فاصله مشخصی از هم که در کاتالوگ ذکر شده (معمولا حدود ۳۰ سانتیمتر)مانند شکل (۱۲)روی هادی اتصال زمین مورد نظر،حلقه می شوند.ولتاژ معینی توسط کلمپ اول در هادی اتصال زمین القا شده و سپس جریان جاری شده در مدار توسط کلمپ دوم اندازه گیری می شود.آنگاه مقاومت کل مدار توسط دستگاه محاسبه شده و روی نمایشگر نشان داده می شود.مقدار این مقاومت برابر با مقاومت  Ra سری با موازی شده سایر مقاومت هاست که برای کاهش خطا باید معادل موازی این مقاومت ها خیلی از Ra کوچکتر باشد (مانند روش دو نقطه ای).ضمن اینکه خطای این روش به علت ویژگی های دستگاه خصوصا فرکانس های بالای اندازه گیری (معمولا بین ۱KHZ  تا ( ۳.۴KHZ بیشتر از روش دو نقطه ای است.

توضیح:در برخی از دستگاه های ارت سنج مخصوص این روش تست چاه ارت دو کلمپ به صورت واحد درآمده و در یک کلمپ جاسازی شده اند.این کلمپ هر دو وظیفه القای ولتاژ و اندازه گیری جریان را انجام می دهد.

تست چاه ارت

شکل (۱۳) : تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین به روش تزریق جریان کلمپی

عوامل ایجاد خطا در تست چاه ارت و اندازه گیری

عوامل متعددی ممکن است باعث ایجاد خطا در اندازه گیری مقاومت الکترود زمین و تست چاه ارت شوند که در ادامه به مهمترین آن ها اشاره می شود . این عوامل عبارتند از:

۱) اجرام فلزی مدفون در خاک

۲) جریان های سرگردان ناشی از منابع مختلف AC و DC

۳) نزدیکی بیش از حد میل جریان به الکترود زمین آزمون

۴) خطای دستگاه های اندازه گیری

۵) خطای اپراتور در بازرسی فنی و تست چاه ارت

۶) به کارگیری دستگاه یا روش اندازه گیری نا مناسب در تست چاه ارت

تست چاه ارت

ایمنی SAFETY

اقدامات احتیاطی لازم برای برقراری ایمنی در هنگام کار و انجام آزمون روی سیستم زمین ، همواره باید در نظر گرفته شوند به همین خاطر هنگام اندازه گیری مقاومت الکترود و بازرسی فنی و تست چاه ارت باید موارد زیر رعایت گردد:

۱- کلیه اندازه گیری ها و تست چاه ارت باید توسط فرد یا افراد کار آزموده و ماهر انجام شود.

۲- انجام اندازه گیری مقاومت الکتریکی سیستم اتصال زمین در روز های طوفانی ، بارانی یا مواقعی که احتمال وقوع صاعقه باشد ، مجاز نیست.

۳-استفاده از لوازم حفاظت فردی مانند دستکش عایق و کفش کار مناسب در هنگام تست چاه ارت و اندازه گیری الزامی است.

۴- جهت انجام تست چاه ارت و آزمون از تجهیزاتی استفاده شود که استاندارد IEC-61010 را برای ایمنی و استاندارد

IEC-61557 را برای کارایی، دارا باشند.

۵- مسیر تست چاه ارت و آزمون باید به نحوی انتخاب شود که خطرات احتمالی به حداقل برسد. در این راستا بهتر است مسیر انتخابی با خیابان های پر رفت و آمد یا پیاده رو های شلوغ ، تلاقی نداشته باشد و از علائم و نشانه های مناسب حین بازرسی فنی و تست چاه ارت استفاده شود.

۶- فرد کار آزموده و ماهر همواره باید در ارتباط با افرادی باشد که در محل تست چاه ارت و بازرسی حضور دارند و قرار است میل های آزمون را در نقاط دور جابه جا نمایند.

۷- قطع برق تاسیسات (حتی پست برق) ممکن است منجر به بی برق شدن سیستم زمین نشود زیرا ولتاژ می تواند از طریق پست های مجاور (با استفاده از نول فشار ضعیف ، شیلد کابل ها و غیره) به خاطر کلید زنی یا وقوع خطا در آن ، به سیستم زمین منتقل شود به همین دلیل قبل از اقدام به تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکتریکی الکترود های زمین باید نسبت به سنجش ولتاژ های سرگردان روی سیستم زمین و قابل قبول بودن آن اطمینان حاصل نمود.

۸- پیش از جدا کردن یک الکترود از سیستم زمین باید از عدم وجود جریان های بزرگ در آناطمینان حاصل نمود.

۹-نباید تمامی الکترودهای زمین یک سیستم را هنگام تست چاه ارت یک جا قطه نمود، مگر آنکه تاسیسات مربوطه از قبل به طور کامل بی برق شده باشد.

 

استاندارد ها و مراجع:

IEC 60364 – ۶

IEC 61010

IEC 61577

IEEE Std 81

IEEE Std 81

IEEE 81-8.2.2.6

BS 7430

مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان (طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها)

مبحث بیست و دوم مقررات ملی ساختمان (مراقبت و نگهداری از ساختمان ها)

تست ارت الکترونیکی:

سیستم ارت الکترونیکی (EDS) یا ارت الکتریکی دستگاهی می باشد که به گفته سازندگان آن می تواند جایگزین چاه ارت باشد.

تست الکترونیک

مشخصات فنی:

دارای ورودی و خروجی تکفاز یا سه فاز، دارای خروجی ۵ آمپر تا چند صد آمپر، دارای کابل رابط برای نصب بر بدنه فلزی مصرف کننده الکتریکی برای تثبیت بدنه در صفر، دارای سنسور تشخیص نفوذ آب به تأسیسات الکتریکی و قطع سریع برق، دارای خاصیت تشخیص خطای اتصال بدنه و قطع برق با سرعت قطع برق در ۲۵ میلی ثانیه، قطع برق در موقع افزایش ولتاژ ارت به بالای ۲۰ ولت، جذب ولتاژ‌ها و جریان‌های القایی بر روی بدنه فلزی دستگاه‌های مصرف کننده الکتریکی و کاهش ولتاژ ارت به پایین‌تر از ۱ ولت، تغذیه با ۲۲۰ ولت و۵۰ هرتز- دارای چندین مکانیزم و پشتیبان‌های حفاظتی برای جلوگیری از احتمال هر گونه خطا- ضد زلزله- ضد آب.

 

موارد مصرف ارت الکترونیکی:

بانک ها، واحد‌های تجاری، اداری، مسکونی، صنعتی و دستگاه‌های مصرف کننده برق مانند: خودپرداز، سرورها، رک ها. رایانه، لوازم خانگی ، دستگاه‌های صنعتی،تجهیزات مخابراتی،تجهیزات ابزار دقیق،دوربین‏های حفاظتی و مراکز تعمیرات تجهیزات جریان ضعیف.

 

مشخصه‌های سیستم الکترونیکی:

تخلیه الکتریکی به طور کامل انجام شده و قادر به تامین نقطه صفر (مرجع ) تجهیزات جریان ضعیف است.

تخلیه الکتریسیته ساکن بر روی بدنه تجهیزات

تخلیه الکتریکی نشت فاز (AC) روی بدنه

تخلیه القاء الکترومغناطیسی

حفاظ سیستم ارت الکترونیکی، تخلیه الکتریکی مستقیم فاز در مایعات را با ایمنی بالا انجام می‌دهد.

حفاظت در مقابل سرج خط فاز تا ۳۰۰۰ ولت

حفاظت از مصرف کننده در زمان قطع ناگهانی خط نوترال (در این حالت امکان دارد دستگاه ارت الکترونیکی آسیب ببیند، در حالیکه مصرف کننده با درجه بالا حفاظت می‌شود)

تامین نقطه صفر بر روی بدنه تجهیزات حساس و کمک به تصمیم گیری صحیح

نحوه نصب سیستم  ارت الکترونیکی:

در نصب دستگاه ارت الکترونیکی کافیست فاز و نول دقیقا در محل قرارگیری خود نصب شود و دستگاه ارت الکترونیکی در نزدیکترین محل ممکن به دستگاه مصرف کننده که قابل نصب و راه اندازی است و حلقه واسط بین برق ورودی و مصرف کننده می‌باشد، قرار گیرد.

روش تست ارت الکترونیکی:

بهترین روش جهت تست ارت الکترونیکی روش تست ارت دو نقطه ای (تست ارت با دو پراب یا ارت مرده) می باشد که نکته حائز اهمیت در اینجا این می باشد که با توجه به نصب ارت الکترونیکی در مراکزی که دستگاه های حساس مانند سیستم های بانکی و یا مخابرات است، که در این مراکز عمدتا از سیستم برق UPS نیز استفاده می شود لذا در هنگام تست ارت الکترونیکی (تست ارت الکتریکی) بایستی به این نکته توجه شود که به دلیل جابه جایی نقطه نول UPS (جابجایی نقطه نول به معنی وقوع اختلاف پتانسیل بین نقطه اتصال ستاره سه فاز و زمین حقیقی است،وقتی نقطه صفر مجازی از زمین حقیقی ایزوله باشد، حداکثر جابجایی نقطه صفر را در سیستم شاهد خواهیم بود که همراه با اضافه ولتاژ قابل توجه روی فازهای سالم است) از نول UPS  جهت اندازه گیری ارت و تست ارت الکترونیکی استفاده نشود زیرا خطای فاحشی در اخذ مقدار مقاومت الکتریکی در دستگاه ارت تستر مشاهده خواهد شد  ،در نتیجه برای تست ارت الکترونیکی به روش ارت مرده بایستی از نول (نول شهری) استفاده شود ، که طبق گفته سازندگان دستگاه در صورت روشن بودن و سالم بودن دستگاه میزان مقاومت این تجهیز بایستی عددی در حدود ۰.۵ اهم را دستگاه ارت تستر نشان دهد.

تست ارت الکترونیکی

آیا می توان تست ارت الکترونیکی را به روش سه سیمه و یا افت پتانسیل انجام داد؟

بله میتوان انجام داد ولی به دلیل جابه جایی نقطه صفر (ارت الکترونیکی) با جرم بزرگ زمین (خاک یا زمین محل تست ارت الکترونیکی) که به عنوان نقطه صفر حقیقی در نظر گرفته شود عددی بین ۱.۵ اهم تا ۲ اهم را در دستگاه ارت تستر در هنگام تست ارت الکترونیکی مشاهده میکنید.

اگر در هنگام تست ارت الکترونیکی عدد های بالایی مانند ۱۵۰ اهم را در هنگام تست ارت اکترونیکی در دستگاه ارت تستر مشاهده کردیم علت چه میتواند باشد؟

در ابتدا بایستی دستگاه ارت الکترونیکی به لحاظ روشن بودن دستگاه  مورد بررسی قرار گیرد ، در صورت بررسی و روشن بودن دستگاه ارت الکترونیکی و تست ارت (تست ارت الکترونیکی) با روش های مختلف که در بالا به آن اشاره شد و مشاهده مقاومت بالا ،دستگاه ارت الکترونیکی به لحاظ فنی دارای مشکل بوده و بایستی توسط تکنسین های شرکت سازنده مورد بررسی و رفع نقص گردد.

سیستم ارت الکترونیکی EDS))

گزارش هایی از طرف کارشناسان در زمان تست ارت الکترونیکی مبنی بر بروزمشکل و خطا در این سیستم اعلام شده و نیز تعدادی از کارشناسان متخصص در حوزه سیستم های ارتینگ برای استفاده از این دستگاه هشدار داده اند.

Rating: ۵.۰/۵. From 28 votes.
Please wait...

درباره‌ی admin

همچنین ببینید

جرثقیل های سقفی و دروازه ای

بازرسی جرثقیل سقفی و دروازه ای

بازرسی فنی جرثقیل های سقفی و دروازه ای طبق استاندارد ASME,DOE بشر همواره در طول …

۲ نظر

  1. سلام وقت بخیر
    مرسی از مطالب مفیدی که تو سایت گذاشتید.
    ممنون میشم روش تست چاه ارت با روش ارت مرده رو توضیحات بیشتری ارائه بدهید.

    Rating: ۵.۰/۵. From 4 votes.
    Please wait...
  2. تشکر از مطالب خوبی که تو سایت و در زمینه ایمنی برق گذاشتید

    Rating: ۵.۰/۵. From 3 votes.
    Please wait...

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

39 + = 48